مهندسی بهداشت محیط زیست

شامل اهم موضوعات مهندسی بهداشت محیط زیست



	روزنامه رسمي شماره 13814- 22/5/1371
	شماره 20531/ ت194ه‍
	تاريخ 6/5/1371
	وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي
	هيأت وزيران در جلسه مورخ 24/4/1371 بنا به پيشنهاد شماره 1320 مورخ 11/2/1370 وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، در اجراي بند (2) ماده (1)‌ قانون تشكيلات و وظايف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي- مصوب 3/3/1367 مجلس شوراي اسلامي- آيين نامه بهداشت محيط را به شرح زير تصويب نمود.
	تعاريف:	ماده1:
	بهداشت محيط: بهداشت عبارت است از كنترل عواملي از محيط زندگي كه به گونه اي روي سلامت جسمي، رواني و اجتماعي انسان تأثير مي گذارند.	الف:
	آب آشاميدني: آب آشاميدني، آب گوارايي است كه عوامل فيزيكي، شيميايي و بيولوژيكي آن در حد استانداردهاي مصوب باشد و مصرف آن عارضه سوئي در كوتاه مدت يا درازمدت در انسان ايجاد نكند.	ب:
	آلودگي آب آشاميدني: آلودگي آب آشاميدني عبارت است از تغيير خواص فيزيكي، شيميايي و بيولوژيكي آب به گونه اي كه آن را براي مصرف انسان زيان آور سازد.	پ:
	كنترل بهداشتي: منظور از كنترل بهداشتي، بازديد و بررسي وضعيت بهداشتي مراكز مشمول اين آيين نامه به منظور اعمال ضوابط بهداشت محيطي مي باشد.	ت:
	مراكز كاربرد پرتوهاي يونساز در پزشكي: مراكز كاربرد پرتوهاي يونساز در پزشكي، مراكزي هستند كه با استفاده از پرتوهاي يونساز، زيرنظر مسؤولين متخصص مربوط، به تشخيص يا درمان بيماريها پرداخته و شامل مراكز راديولوژي، راديوتراپي و راديوايزوتوپ مي باشد.	ث:
	اماكن عمومي: اماكن عمومي عبارت است از اماكن متبركه و زيارتگاهها، زائرسراها، هتلها، متلها، مسافرخانه ها، پانسيونها، آسايشگاههاي سالمندان، آرايشگاهها، حمامها، حمامهاي سونا، استخرهاي شنا، سينماها، پاركها، مراكز تفريحهاي سالم، باشگاههاي ورزشي، ترمينالها، وسايل حمل و نقل عمومي و مسافرتي، توالتهاي عمومي، گورستانها و مانند اين موارد.	ج:
	مراكز تهيه، توزيع، نگهداري و فروش مواد خوردني، آشاميدني و بهداشتي: مراكز تهيه، توزيع، ‌نگهداري و فروش مواد خوردني، آشاميدني و بهداشتي عبارت است از كليه كارخانه ها، كارگاهها، سردخانه ها، اماكن و مغازه هايي كه به گونه اي نسبت به تهيه، توزيع، نگهداري و فروش مواد خوردني، آشاميدني و بهداشتي اقدام مي نمايند.	چ:
	مراكز بهداشتي- درماني: مراكز بهداشتي- درماني عبارت است از بيمارستانها، زايشگاهها، درمانگاهها، مطبها، آزمايشگاههاي تشخيص طبي، بخشهاي تزريقات و پانسمان، آسايشگاههاي معلولين، طب هسته اي، فيزيوتراپيها، راديولوژيستها و مانند اينها.	ح:
	مراكز آموزشي و تربيتي: مراكز آموزشي و تربيتي عبارت است از مدارس، آموزشگاههاي تحصيلي، حوزه هاي علميه، دانشكده ها، هنرستانها، خوابگاههاي مراكز آموزشي، پرورشگاهها، مراكز تربيتي شبانه روزي، ندامتگاهها و مهدهاي كودك.	خ:
	هر اقدامي كه تهديدي براي بهداشت عمومي شناخته شود. ممنوع مي باشند. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي موظف است پس از تشخيص هر مورد از مواردي كه در حيطه وظايف وزارت مي باشد، راساً اقدام قانوني معمول و در ساير موارد موضوع را به مراجع ذي ربط جهت انجام اقدامهاي قانوني، فوري اعلام نمايد. متخلفان از مقررات بهداشت عمومي تحت پيگرد قانوني قرار خواهند گرفت.	ماده2:
	آلوده كردن آب آشاميدني عمومي ممنوع است و با متخلفان مطابق مقررات رفتار خواهد شد. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي به منظور حفظ سلامت و بهداشت مردم مكلف است كيفيت آب آشاميدني عمومي از نقطه آبگيري تا مصرف را از نظر بهداشتي تحت نظارت مستمر قرار دهد.	ماده3:
	وظايف و اختيارهاي سازمان حفاظت محيط زيست در پيشگيري و جلوگيري از آلودگي منابع آب، موضوع ماده(46) قانون توزيع عادلانه آب و آيين نامه هاي اجرايي آن همچنان قابل اجراست.	تبصره1:
	سازمانها و مؤسسه هاي دولتي و خصوصي تأمين كننده آب آشاميدني عمومي موظف به رعايت همه ضوابط و معيارهاي بهداشتي اعلام شده توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي بوده، بايد همه اطلاعات لازم براي بررسي مورد يا موارد و تسهيلات بازديد از تأسيسات را در اختيار وزارت قرار دهند.	تبصره2:
	وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي به منظور كنترل آب آشاميدني عمومي در مراحل مختلف توزيع؛ آزمايشگاههاي مراكز بهداشت استان و شهرستان و مراكز بهداشتي- درماني را براي ارائه خدمات در اين زمينه تجهيز مي نمايد.	تبصره3:
	به منظور جلوگيري از روند رو به رشد آلودگي منابع آبهاي سطحي و زيرزميني- اعم از چاهها، رودخانه ها، قناتها، چشمه ها و آب مصرفي شهر و روستا- كميته اي با نام كميته حفاظت از منابع آب آشاميدني زير نظر استاندار با عضويت مديران و رؤساي اداره كل بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، سازمان حفاظت محيط زيست، سازمان آب منطقه اي استان، جهادسازندگي استان، ‌برنامه و بودجه استان و شركت آب و فاضلاب استان تشكيل مي شود تا موارد زير را بررسي و اقدام نمايد:	ماده4:
	اتخاذ تصميم راجع به خارج نمودن بعضي از منابع تأمين آب آشاميدني از سرويس كه براساس گزارش اداره كل بهداشت محيط، آلوده شده اند- اعم از چاهها، چشمه ها و قناتها.	-ء 1
	اتخاذ تدابير لازم جهت حفاظت از منابع آب آشاميدني موجود براساس دستورالعملهايي كه توسط دستگاههاي ذي ربط پيشنهاد مي شود و به تصويب كميته مي رسد.	-ء 2
	اتخاذ تدابير لازم به منظور حفظ حريم مناطقي كه در آينده براي تأمين آب شهرها از طريق دستگاههاي ذي ربط پيشنهاد مي شود.	-ء 3
	اتخاذ تصميم در رابطه با بحرانهاي ناشي از آلودگي منابع آب و چكونگي مقابله با آنها.	-ء 4
	در ابتدا، اداره كل بهداشت محيط موظف است نواقصي را كه موجب آلودگي منابع آب مي گردد به دستگاه ذي ربط اعلام كند تا راساً نسبت به رفع آن اقدام نمايد. درصورتي كه امكانات دستگاهها براي رفع نواقص كفايت ننمايد، مراتب در كميته ياد شده مطرح خواهد شد.	تبصره:
	وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي به منظور حفظ بهداشت عمومي مكلف است بررسيهاي لازم را در مورد تأثيرهاي هواي استنشاقي و ساير مواد مؤثر بر انسان معمول دارد و نسبت به ارائه توصيه هاي ضروري به مراجع ذي ربط اقدام نمايد.	ماده5:
	مراكز كاربرد پرتوهاي يونساز در پزشكي موظف به همكاري و ارائه آمار و اطلاعات و فراهم نمودن تسهيلات به منظور بررسي دزيمتري و بهسازي جهت انجام وظيفه كارشناسان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مي باشند. با متخلفان برابر مقررات قانوني مربوط (قانون تعزيرات)‌ رفتار خواهد شد.	ماده6:
	وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مكلف است مراكز بهداشتي- درماني، آموزشي و تربيتي، اماكن عمومي و مراكز تهيه، توزيع، نگهداري و فروش مواد خوردني، آشاميدني و بهداشتي را از نظر ضوابط و مقررات بهداشت محيطي كنترل و با متخلفان از دستورالعملها و توصيه هاي بهداشتي وزارت، برابر مقررات قانوني مربوط (قانون تعزيرات) رفتار نمايد.	ماده7:
	مراجع صادركننده پروانه كسب مراكز تهيه، توزيع، نگهداري و فروش مواد خوردني، آشاميدني و بهداشتي و اماكن عمومي موظفند ضمن رعايت ضوابط مربوط به خود، مقررات و توصيه هاي اعلام شده توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي را نيز در اين زمينه رعايت نموده و قبل از صدور «پروانة كسب» نظريه بهداشتي از اين وزارتخانه كسب نمايند.	ماده8:
	وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي علاوه بر وظيفه قانوني مبارزه با ناقلان بيماريها، عهده دار نظارت بر امر مبارزه با بندپايان، جوندگان و حيوانهاي ناقل بيماريها نيز مي باشد. مراجع ذي ربط، ملزم به رعايت دستورالعملهاي بهداشت محيطي اين وزارتخانه در اين موارد هستند.	ماده9:
	به منظور پيشگيري از شيوع بيماريهاي منتقل شده به وسيله بندپايان و حيوانهاي ناقل بيماري، همچنين جلوگيري از آلودگي محيط به سموم و مواد شيميايي، درصورت امكان روشهاي مبارزه از طريق بهسازي محيط ارجح بوده و دستگاههاي اجرايي ذي ربط موظف به بهسازي كانونهاي جلب و تكثير بندپايان و حيوانهاي ناقل برابر توصيه ها و دستورالعملهاي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مي باشند.	ماده10:
	شهرداريها مكلفند در تنظيم روشهاي جمع آوري، حمل و دفع زباله شهر و ساير خدمات شهري، دستورالعملها و توصيه هاي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و ساير مراجع ذي ربط را رعايت نمايند.	تبصره:
	صدور مجوز ورود و ترخيص و كنترل بهداشتي هر نوع دام و فرآورده هاي خام دامي با توجه به نص مواد (2،3،4،7،8) قانون سازمان دامپزشكي كشور- مصوب 1350- كه موخر بر قانون مواد خوردني و بهداشتي است علي الاطلاق و در تمام مراحل اعم از توليد، توزيع و عرضه از لحاظ پيشگيري و مبارزه با بيماريهاي دامي و بيماريهاي مشترك بين انسان و دام برعهده سازمان دامپزشكي مي باشد.	ماده11:
	طبيعي است چنانچه عرضه فرآورده هاي خام دامي موجب بيماريهاي مختص انسان شود، همچنين مواردي كه در فرآورده هاي خام دامي تغييراتي داده شود كه مواد حاصل شده، فرآورده خام دامي تلقي نگردد، مسووليت كنترل بهداشتي برعهده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي است كه مطابق قانون مواد خوردني و بهداشتي- مصوب 1346- و اصلاحات آن انجام خواهد شد.
	وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي از طريق شبكه هاي بهداشتي، درماني و خانه هاي بهداشت، در روستاها ضمن آموزش گسترده با بسيج مردم و جلب همكاري بين بخشي در زمينه مسايل بهداشت محيطي از قبيل جمع آوري، حمل و دفع بهداشتي زباله، دفع بهداشتي مدفوع و كود حيواني، بهسازي معابر و جداسازي محل نگهداري دام و پرندگان از محل سكونت، نظارت و پيگيري لازم را معمول داشته، همچنين در جهت بهسازي منابع و كنترل كيفي آب آشاميدني، جمع‌ آوري و دفع بهداشتي فاضلابها، كنترل اماكن عمومي و مراكز تهيه، توزيع، نگهداري و فروش مواد غذايي اقدام نمايد.	ماده12:
	معاون اول رئيس جمهور- حسن حبيبي

+ نوشته شده در چهارشنبه شانزدهم فروردین 1385ساعت 6:3 بعد از ظهر توسط محمد سليماني |

عوارض سوء فاضلابهاي تصفيه نشده در

(بسمه تعالي)

عوارض سوء فاضلابهاي تصفيه نشده در

محيط زيست و زمينهاي كشاورزي و راهنمائيهاي بهداشتي براي استفاده مجدد از فاضلاب

از : محمد سليماني زيوه

كارشناس بهداشت محيط

ارائه و پذيرفته شده در اولين همايش كشوري دانشكده هاي بهداشت كشور در اصفهان

چكيده:

فاضلابهاي شهري داراي انواع آلاينده هاي شيميايي نظير مواد سمي و فلزات سنگين ومواد آلي مثل : (هيدروكربونها ، دترجنت ها ، چربيها و روغنها) و ميكروارگانيزمهاي زنده اي از قبيل: ويروسها ، باكتريها و كليفرمهاي مدفوعي، پروتزوئرها و كرمها مي باشند كه با ورود اين فاضلابهاي تصفيه نشده به محيط زيست و تماس با منابع آبهاي سطحي و زير زميني و خاكها باعث آلودگي اين منابع با ارزش مي گردند و در صورت استفاده انسان از اين منابع ،خطر گسترش بيماريهاي مختلفي بين مردم بوجود مي آيد كه حداقل 21مورد شيوع بيماري بوسيله سبزيهاي آلوده به مدفوع يا فاضلاب خام گزارش شده است. اين عوامل علاوه بر خطرهاي مستقيمي كه براي بهداشت عمومي دارند نتايجي از قبيل ايجاد مناظر زشت ، توليد بوهاي ناخوشايند وحشرات ناقل و مزاحمي مانند: پشه ها و مگس ها را نيز به همراه دارند .

كه با استفاده مجدد از فاضلاب تصفيه شده در كشاورزي مي توان جداي از كاهش اين خطرات ، در مصرف آب شيرين صرفه جويي كرد و با توجه به وجود مواد كودي در پسابها باعث حاصلخيزي زمينهاي كشاورزي نيز گرديد كه نتيجتا" صرفه جويي اقتصادي نيز در پي دارد. البته استفاده از فاضلاب خام يا با تصفيه ناقص در اين امر مي تواند مشكلات جدي به همراه داشته باشد .

اين استفاده زماني معقول است كه از نظر بهداشتي تدابير حفاظتي مخصوصي انديشيده شده باشد، كه در اين مقاله سعي خواهيم داشت كه اثرات بهداشتي و عوارض سوء فاضلابهاي تصفيه نشده را در محيط زيست و زمينهاي كشاورزي بيان كرده و جنبه هاي غير بهداشتي آن را روي كشاورزان و مصرف كنندگان محصولات كشاورزي ، بررسي نموده و راهنمائيهاي بهداشتي را براي دست يابي به وضعيت مطلوب بين استفاده از فاضلاب وكاهش خطرات احتمالي مورد بحث و بررسي قرار دهيم.

كلمات كليدي: استفاده مجدد- فاضلاب خام – پساب _محيط زيست – كليفرمهاي مدفوعي – منابع آبي

مقدمه :

فاضلاب شامل انواع آلاينده هاي معدني ، آلي وسمي مقاوم به تصفيه مي باشد كه با توجه به جمعيت چند ميلياردي جهان با حجم وسيعي از فاضلاب روبرو هستيم كه طبيعت اكنون ديگر قدرت تصفيه اين حجم از فاضلاب با چنين آلودگي را ندارد ، پس بايد به ياري آن بشتابيم و از آلودگي بيشتر آبهاي سطحي و زير زميني و خاك جلوگيري نمائيم .

در جهان امروز حل مسائل زيست محيطي مورد توجه كليه محافل و سازمانهاي بين المللي و تعيين كننده خط مشي هاي بهداشتي ، اقتصادي و اجتماعي است. با توجه به كمبود آب در اكثر نقاط كشورمان كه مانع پيشرفت و رشد كشاورزي ، صنعتي و اجتماعي شده است و با دانستن اين موضوع ،آلوده نمودن منابع آب و خاك خيانتي بزرگ به نوع بشر و موجودات زنده محسوب ميشود . و ايجاب مي نمايد كه مطالعات وسيعتري جهت كاهش حجم آلودگي هاي محيط زيستي كه زائيده دست خود بشر نيز مي باشد، انجام شده و راه حلهاي كليدي براي حل اين مشكل جهاني ارائه گردد، تا همه مردم بتوانند از اين منابع ، استفاده شاياني را بنمايند.

عوارض سوء فاضلابهاي تصفيه نشده در زمينهاي كشاورزي

خاك مهمترين منبع توليد انرژي در زمين مي باشد كه زندگي موجودات زنده كاملا‌‌"به آن وابسته است ولي متأسفانه امروزه با افزايش جمعيت و مشكلات حادث از آن بيشترين سوء استفاده از آن شده و به طرق مختلف بوسيله انسانها آلوده ميگردد.خاك مخلوطي است پيچيده از مواد آلي و معدني ، موجودات زنده ، آب و هوا.كه براي بهره برداري مناسب از خاك نبايد هيچ تغيير نامطلوبي در خواص فيزيكي ، شيميايي و بيولوژيكي آن بوجود آوريم. حال با اين ديد مي توان آبياري با فاضلاب را به عنوان يك برهم زننده اين اكوسيستم مورد توجه قرار داد. گازهاي موجود در خاك همان گازهاي موجود در هوا ميباشند ولي به دليل وجود واكنش هاي بيولوژيكي ميزان آنها نسبت به هوا متفاوت است. مثلا" : ميزان اكسيژن موجود در خاك به علت مصرف توسط باكتريهاي هوازي براي تجزيه مواد آلي كمتر از هوا مي باشد و همچنين مواد آلي بسيار ريز موجود در فاضلاب در صورتي كه در خاك و رسوبات ته نشين شوند ، باعث كاهش نفوذپذيري خاك و رسيدن اكسيژن به آن مي گردند و حالت بي هوازي را در آن بوجود مي آورند در صورتي كه براي تجزيه هوازي مواد آلي موجود در فاضلاب توسط ميكروارگانيزمها نياز به اكسيژن كافي مي باشد كه اين مسأله با اندازه گيري BODمشخص مي گردد و ميانگين آن در فاضلابهاي خانگي 90 الي 250ميلي گرم در ليتر مي باشد. فاضلابي كه براي آبياري استفاده مي گردد، بايد داراي كيفيت خاصي باشد بدين ترتيب كه pHوغلظت املاح محلول كه با هدايت الكتريكي (EC) مشخص مي شود ويا كل جامدات محلول (TDS)و همچنين نسبت يونهاي سديم به كلسيم و منيزيم كه به آن نسبت جذب سديم (SAR) نيز مي گويند بايد در حد قابل قبولي باشد. حفظ محيط بازي (pH>7)براي فاضلابهايي كه در مناطق زراعي مورد استفاده قرار مي گيرند الزامي است و به طور كلي SAR كمتراز 15وهدايت الكتريكي كمتراز 100ميلي زيمنس در متر (در 25درجه سانتيگراد ) قابل قبول است. اكسيژن محلول بايد حداقل در هشت ساعت از شبانه روز كمتر از 2ميلي گرم در ليتر نباشد.

اگر فاضلاب صنايع وارد سيستم جمع آوري شهري شود، مواد آلاينده شيميايي نظير فلزات سنگين (Heavy metal) و مواد آلي غير قابل تجزيه در فاضلاب مشاهده مي گردد. كه مشكلي كه در دراز مدت مي توانند ايجاد نمايند، امكان تجمع اين مواد سمي و نمكها در خاك مي باشد و اين احتمال مي رود كه مقدار اين مواد در محصولات كشاورزي نيز بالا رفته و به يك ماده سمي براي انسان تبديل گردند. كه مهمترين روش حل اين مشكل، جلوگيري از ورود اين فاضلابها به شبكه جمع آوري شهري مي باشد كه البته اين روش به دليل وجود صنايع كوچك تا حدي غير ممكن به نظر مي رسد و بايد مناطق صنعتي را محدود نمود و فاضلاب اين مراكز را به طور مجزا جمع آوري و تصفيه كرد. البته براي كشور ما كه هنوز در اغلب شهرها شبكه جمع آوري مناسبي نداريم ، پالايش فاضلاب قبل از مصرف در كشاورزي مستلزم صرف هزينه هاي زيادي است و تقريبا" محال به نظر مي رسد .

اثرات بهداشتي استفاده مجدد از فاضلاب

فاضلابهاي خانگي معمولا داراي 1/. درصد ناخالصي هستند كه اين مقدار شامل عوامل آلوده كننده مختلفي است كه در صورت تخليه در محيط زيست مي تواند ضمن انتشار و شيوع انواع بيماريها ، خسارتهاي جبران ناپذيري در محيط زيست ايجاد نمايد. در اين رابطه كارگران و شاغلين مراحل توليد بيشتر از همه در معرض خطر جدي مي باشند كه بايد محافظت شوند . همچنين طبق تحقيقي كه به تازگي بر روي كارگران شاغل در تصفيه خانه هاي فاضلاب اصفهان انجام شده است ، رابطه معني داري بين كار كردن در اين گونه مراكز به خاطر تماس با فاضلاب با بروز برخي از بيماريهاي دستگاه تنفس و عفونت هاي دستگاه گوارش پيدا شده است. سازمان بهداشت جهاني (WHO)عفونت هاي ايجاد شده بوسيله عوامل بيماريزاي دفعي را بر اساس ويژگيهاي محيط انتشار در پنج گروه طبقه بندي مي نمايد.

گروه اول _

شامل عوامل عفونت زايي هستند كه دوره كمون ندارند(non-latent) و بلافاصله پس از دفع با دز نسبتا" پايين آلوده كننده هستند ولي فاقد قدرت تكثير در محيط ميباشند. واز طريق تماس مستقيم از شخصي به شخص ديگر منتقل ميشوند. مهمترين عوامل اين گروه عبارتند از:

ويروسها ، پروتزوئرها و كرمهاي انتروبيوس ورميكولاريس

(ته سنجاقي يا نخي)،هايمنولپيس نانا (كرم نواري_كوتاه) عفونتهاي رتاويروسي ، انتروويروسي ، هپاتيت A و آميبيازيس بالانتيديازيس ، انتروبيازيس ، هايمنولپيازيس و ژيارديازيس از بيماريهاي ايجاد شده بوسيله اين عوامل ميباشند. ژيارديا لامبليا بصورت كيست از طريق فاضلاب منتشرشده و در صورت ورود به بدن انسان در روده كوچك بخصوص در دوازدهه جايگزين مي شود و باعث اختلالات دستگاه گوارش و اسهال مي گردد ، همچنين عمل جذب چربيها را در روده مختل مي نمايد و بيمار دچار كمبود ويتامينهاي محلول در چربي مي گردد. نشانه هاي اوليه ژيارديازيس عبارتند از : استفراغ، سردرد ، اسهال ، كرمپ هاي شكمي و تب پايين كه اين عوارض براي يك انسان متوسط با سطح مناسب بهداشتي تقريبا" دو هفته طول ميكشد ولي در انسانهاي ضعيف ممكن است چند ماه نيز طول بكشد و در مواردي نيز كشنده باشد.

گروه دوم _

باكتريهاي مدفوعي هستند كه همانند گروه اول بلافاصله پس از دفع عفونتزا مي باشند و به دليل دز متوسط بايد تعدادشان زياد باشد تا قادر به بيماريزايي باشند ، مهمترين توانايي آنها قدرت تكثير در محيط ميباشد كه آنها را قادر ميسازد تا مدت طولاني در محيط باقي بمانند . عفونتهاي كامپيلوباكتر ، وبا ، اشريشياكلي بيماريزا ، سالمونلوزيس ، شيگلوزيس ، حصبه و يرسينيوزيس از مهمترين بيماريهاي ايجادشده بوسيله اين گروه از عوامل مي باشد .

_ تيفويئد و پاراتيفوئيد كه باسيل عامل آن Salmonellosis مي باشد در نزد انسان به صورت يك گاستروآنتريت حاد توأم با اسهال و انقباض عضلات بطني همراه با تب ، تهوع واستفراغ ميباشد .

_ وبا (Vibrio cholera ) يا التور كه بيماري ميكروبي خطرناكي است كه بيمار به علت از دست دادن مقدار زياد آب و الكتروليتهاي بدن دچار كاهش فشار خون و ضعيف شدن ضربان قلب و چروكيدگي پوست مي گردد و در صورت عدم مداواي به موقع در حالت اغماء از بين ميرود.

_شيگلاها (Shigellosis ) مهمترين عامل بروز اسهال خوني در انسان مي باشند.كه سوش هاي مختلف آن عبارتند از : شيگلا ديسانتري ،شيگلافلكسنري ،شيگلابويدي و شيگلاسونه اي كه در صورت رعايت نكردن بهداشت فردي مي توانند باعث اپيدمي گردند .

گروه سوم _

نماتودهايروده اي منتقله از خاك هستند كه به ميزبان واسط نياز ندارند . تخم اين انگلها به مدت زماني براي تكامل نياز دارند (دوره كمون) و از طرفي حداقل ميزان دز آلودگي فقط يك ارگانيزم است كه در فاضلابهاي خام ميزان قابل توجهي از اين انگلها وجود داردكه مهمترين اين عوامل عبارتند از :

آسكاريس لومبريكوئيدس(Ascaris lumbricodes ) ، كرم قلابدار آنكيلوستوماديودنال (Ancylostoma duodenale) ، تريكوريس تريكوريا (Trichuris trichiura ) ، كرمهاي نكاتورامريكانوس ، شلاقي و گرد.

_آسكاريس لومبريكوئيدس ، عفونت روده كوچك است و بيشتر در ميان كودكان شايع ميباشد . اين انگل غالبا" از راه مدفوع دفع شده به فاضلاب انتقال مي يابد و پس از آبياري مزارع بوسيله فاضلاب آلوده ، خاك و سبزيجات را آلوده مي نمايد . اين عفونت در ميان افراد شاغل در مزارع بيشتر مشاهده شده است .

گروه چهارم _

بيماريهاي عفوني ناشي از كرمهاي نواري تنياساژيناتا (Taenia saginata ) و تنياسليوم ((Taenia solium ميباشند كه به ميزبان واسط گاو يا خوك نيازمندند و انسان از طريق خوردن گوشت نپخته اين حيوانات آلوده به بيماري مبتلا مي شود. عوارض اين بيماريها در انسان دل درد و سوء هاضمه است و همچنين باعث لاغر شدن انسان نيز ميگردند. به لحاظ اپيدميولوژيكي تخم اين انگلها مقاوم بوده و داراي دوره كمون نيز مي باشند .

گروه پنجم

بيماريهاي عفوني ناشي از كرمهاي مرتبط با آب كه به يك يا دو ميزبان حد واسط در آب نيازمندند ، ميزبان اوليه كه عامل در آن بطور جنسي تكثير مي يابد، حلزون است و اگر ميزبان دوم نيز وجود داشته باشد، ممكن است يك ماهي يا ماكروفيت آبي باشد و استفاده از فاضلاب در كشاورزي چندان به اين امر مربوط نيست . مكانيزم انتقال تعدادي از اين بيماريها يك معيار سنجش زيست محيطي براي كنترل تصفيه مؤثر مدفوع فاضلابها مي باشد .

+ نوشته شده در جمعه یازدهم فروردین 1385ساعت 6:58 بعد از ظهر توسط محمد سليماني |

معرفی ضدعفونی کننده های بیمارستانی

ليست محصولات ضد عفوني كننده و پاك كننده كمپاني DESOMED EURO ساخت آلمان

رديف	نام كالا	تركيبات	طيف مصرف	طريقه مصرف	حجم / واحد
1	BIGUAMED PERFECT	100گرم آن حاوي 9.2گرم كوكوس پروپيلين دي آمين گوانيدين دي استات و16كرم دي متيل كوكوسفت آلكيل آمونيوم كلرايد است	جهت رفع بوي نامطبوع بخشهاي بيمارستان و ضدعفوني كننده و گندزدائي و پاك كننده سطوح و تجهيزات پزشكي و كارخانجات	5/0 درصد و زمان تماس حداقل 15دقيقه	1ليتر 2 ليتر 3 ليتر
2	DESO TOP	100گرم حاوي :‌ 6.6گرم كلريدينزالكونيوم و 3.3گرم دي دسيل دي متيل آمونيوم كلرايد	ضد عفوني كننده و پاك كننده تجهيزات پزشكي و كف سالنهاي كارخانجات و صنايع غذاي و بهداشتي وآشپزخانه ها	5/7 درصد 1دقيقه 5 درصد 5 دقيقه 5/0 درصد 30 دقيقه	5 ليتر
3	DESOMED RAPID AF	100گرم حاوي : 42گرم اتانول 05/ درصد گرم دي متيل آمونيوم كلرايد. موارد اختياط :‌به هيچ عنوان بر روي سطوح داغ اسپري نشود.	اسپري براي ضد عفوني و گندزدائي سريع سطوح كوچك از قبيل دستگاههاي پزشكي و ابزار كار	100 درصد بصورت اسپري و خشك كردن پس از دو دقيقه	1 ليتر 5 ليتر
4	DESOMED RAPID AF TUCHER	100گرم حاوي : 42گرم اتانول 05/ درصد گرم دي متيل آمونيوم كلرايد. هر ظرف حاوي 120 عدد دستمال مي باشد.	دستمال براي ضد عفوني و گدزدايي سريع سطو كوچك از قبيل دستگاهها و تجهيزات پزشكي	در دو دقيقه غير فعال كننده ويروس هپاتيت B و C و ايدزHIV	PE- CONTAINER
5	DESO LAND SOFT	اين لوسيون محتوي لانئولين ويتامينE - مواد ضدعفوني كننده به همراه مواد معطر مي باشد.	لوسيون پوستي ملايم جهت محافظت از پوستهاي آسيب ديده	ماليدن روي پوست	100ميلي ليتر
6	DESOMEDAN ID	100گرم حاوي 75/3 3 گرم كوكوسپروپيلين دي آمينوگوانيدين دي آمين گوانيدون و 63/5 گرم دي دسيل آگزيل متيل آمونيوم پروپيونات	مورد استفاده در دندان پزشكي ها براي دستگاه ساكش و لوازم قالبگيري	محلول 3 درصد 15دقيقه	1 ليتر 2 ليتر 5 ليتر
7	ACRYDES GF	100گرم حاوي :‌25/0 گرم دي متيل كلرايد آمونيوم و 50/0 كلريد بنزالكونيوم	مورد استفاده در ICU وبخش اطفال و زايشگاهها	نبايد رقيق شود و در يك دقيقه اثر مي كند	1 ليتر
8	DESCO DRILL BOHRERBAD	100گرم حاوي : 75/3 گرم كوكوسپروپيلين دي آمينوگوانيدين دي استات و 63/5 گرم پروبيونات آمونيوم دي دسيلوگزتيل متيل آمونيوم پرو بيونات	مورد استفاده در دندانپزشكي ها براي دستگاهها و ابزار كار .	نبايد رقيق شود و آماده مصرف مي باشد	2 ليتر 5 ليتر
9	ASEPTOMAN	شامل مواد ضد عفوني كننده دست و مواد معطر مي باشد.	ضد عفوني كننده دست با پوست سازگار مي باشد . مخصوص ضدعفوني دستها قبل از عمل	ماليدن روي دست	نيم ليتر 1 ليتر 5 ليتر

مراكز پخش :‌

تهران – شركت پهنه آسمان آبي و شركت شيمي طب آذر

اروميه – شركت سلامت عصر تلاش 2233389-0441

+ نوشته شده در چهارشنبه نهم فروردین 1385ساعت 11:4 بعد از ظهر توسط محمد سليماني |

بیماریهای منتقله توسط آب و موادغذایی

بيمارهاي منتقله توسط آب و مواد غذايي :

بیماریهای ناشي‌ از مصرف‌ غذا يا آب‌ آلوده‌، يكي‌ از شايع‌ترين‌ مشكلاتي‌ است‌ كه‌ مسافران‌ را مبتلا مي‌كند. با اتخاذ راهكارهاي‌ احتياطي‌ زيل، مي‌توان خطر اين‌ بیماریها را كاهش‌ داد:
- دستان‌ خود را پس‌ از استفاده‌ از توالت‌ و قبل‌ از مصرف‌ غذا بشوييد.
- از مصرف‌ غذايي‌ كه‌ در جاي‌ گرم‌ نگه‌ داشته‌ شده‌ است‌، خودداري‌ كنيد.
- از خوردن‌ سبزيجات‌ خام‌، سالاد، صدف‌ يا بستني‌ پرهيز كنيد.
- تمام‌ ميوه‌ها را پوست‌ كنده‌ ميل‌ كنيد.
- اگر در مورد بي‌خطر بودن‌ آب‌ آشاميدني‌، ذره‌اي‌ شك‌ داريد، آب‌ را بجوشانيد يا آن‌ را با قرص‌هاي‌ گندزدا استريليزه‌ كنيد و يا از آب‌هاي‌ آشاميدني‌ كه‌ در بطري‌هاي‌ در بسته‌ عرضه‌ مي‌شوند، استفاده‌ كنيد.

بيماري: اسهال‌ مسافران‌
- توسط‌ غذا يا آبي‌ كه‌ با يكي‌ از چندين‌ ميكروب‌ بيماري‌زا آلوده‌ شده‌ باشد، منتقل مي‌شود.
- تشخيص‌: تهوع‌ و استفراغ‌، اسهال‌، درد شكم‌
- ا-قدام درماني: جبران‌ مايعات‌ از دست‌ رفته‌، رعايت‌ دقيق‌ اصول‌ بهداشتي‌ براي‌ پيشگيري‌ از انتشار عفونت‌، مراجعه‌ به‌ پزشك‌ (در صورت‌ پايدار شدن‌ علايم‌)

بيماري: هپاتيت‌ A
- از طريق‌ آب‌ يا غذاي‌ آلوده‌ منتقل مي‌شود. انتقال‌ عفونت‌ (به‌ ويژه‌ در موارد پايين‌ بودن‌ سطح‌ بهداشت‌) مي‌تواند فرد به‌ فرد باشد. امكان‌ حفاظت‌ فرد از طريق‌ واكسيناسيون‌ وجود دارد.
- تشخيص‌: درد شكم‌، افزايش‌ درجه‌ حرارت‌ بدن‌، زرد شدن‌ سفيدي‌ چشم‌ها (يرقان‌) و پوست‌ بعد از گذشت‌ چند روز
- اقدام درماني: مراجعه‌ به‌ پزشك‌، كاهش‌ تب‌ (اما استامينوفن‌ ندهيد).
- رعايت‌ دقيق‌ اصول‌ بهداشتي‌ براي‌ پيشگيري‌ از انتشار عفونت‌

بيماري: وبا
- از راه‌ آب‌ آلوده‌ منتقل مي‌شود و مي‌تواند منجر به‌ كاهش‌ آب‌ بدن‌ تا حد مرگ‌ شود.
- تشخيص‌: اسهال‌ شديد، ضعف‌ و كاهش‌ آب‌ بدن‌، تهوع‌ و استفراغ‌
- اقدام درماني: مراجعه‌ فوري‌ به‌ پزشك‌، جبران‌ مايعات‌ از دست‌ رفته‌
- رعايت‌ دقيق‌ اصول‌ بهداشتي‌ براي‌ پيشگيري‌ از انتشار عفونت‌

+ نوشته شده در پنجشنبه سوم فروردین 1385ساعت 8:12 بعد از ظهر توسط محمد سليماني |

قوانین و آئین نامه های بهداشت حرفه ای

قوانين‌ و آئين‌ نامه‌ هاي‌ بهداشت‌ حرفه‌اي‌

1. فصل چهارم قانون كار ( ماده هاي 193 – 85 )

2. ماده‌ ‌ 52 قانون‌ كار

3. قانون تامين اجتماعي ( ماده هاي 3 ، 4 ، 35 ، 54 ، 60 ، 61 ، 65 ، 66 ، 88 ، 90 )

4. قوانين‌ نظام‌ صنفي‌ و آئين‌ نامه‌هاي‌ اجرائي‌ آن‌ ( ماده های 2، 3، 4، 14 ، تبصره ماده 15، 35، 41، 48 )

5. آئين‌ نامه‌ كميته‌ حفاظت‌ فني‌ و بهداشتكار

6. آئين‌ نامه‌ تاسيسات‌ كارگاه‌ از نظر بهداشت‌

7. آئين‌ نامه‌ كارهاي‌ سخت‌ و زيان‌ آور

8. آئين‌ نامه‌ تعرفه‌هاي‌ خدمات‌ بهداشت‌ حرفه‌اي‌

9. آئين‌ نامه‌ نحوه‌ ارائه‌ خدمات‌ توسط شركتها و موسسات‌ بهداشت‌ حرفه‌اي

بند (2) ماده‌ ‌ 1 قانون‌ تشكيلات‌ و وظايف‌ وزارت‌ بهداشت‌، درمان و آموزش‌ پزشكي‌

تامين‌ بهداشت‌ عمومي‌ و ارتقاء سطح‌ آن‌ از طريق‌ اجراي‌ برنامه‌هاي‌ بهداشتي‌ خصوصا در زمينه‌ بهداشت‌ محيط، مبارزه‌ با بيماريها، بهداشت‌ خانواده‌ و مدارس‌، آموزش‌ بهداشت‌ عمومي‌، بهداشت‌ كار و شاغلين‌ تاكيد بر اولويت ‌مراقبتهاي‌ بهداشتي‌ اوليه‌، بويژه‌ بهداشت‌ مادران‌ و كودكان‌ با همكاري‌ و هماهنگي‌ دستگاههاي‌ ذيربط

ماده‌ ‌ 85 قانون‌ كار

براي‌ صيانت‌ نيروي‌ انساني‌ و منابع‌ مادي‌ كشور رعايت‌ دستورالعمل‌ هائي‌ كه‌ از طريق‌ شوراي‌ عالي‌ حفاظت‌ فني (جهت‌ تامين‌ حفاظت‌ فني‌ ) و وزارت‌ بهداشت‌، درمان و آموزش‌ پزشكي‌ (جهت‌ جلوگيري‌ از بيماريهاي‌ حرفه‌اي‌ و تامين‌ بهداشت‌ كار و كارگر و محيط كار ) تدوين‌ مي‌شود، براي‌ كليه‌ كارگاهها، كارفرمايان‌، كارگران‌ و كارآموزان‌ الزامي‌ است‌ .

تبصره‌ ‌ 1 ماده 96 قانون كار :

وزارت‌ بهداشت، درمان‌ و آموزش‌ پزشكي‌ مسئول‌ برنامه‌ ريزي‌، كنترل، ارزشيابي‌ و بازرسي‌ در زمينه‌ بهداشت‌ كار و درمان‌ كارگري‌ بوده‌ و موظف‌ است‌ اقدامات‌ لازم‌ را در اين‌ زمينه‌ بعمل‌ آورد .

قانون كار

ماده‌ ‌ 85 قانون‌ كار

براي‌ صيانت‌ نيروي‌ انساني‌ و منابع‌ مادي‌ كشور رعايت‌ دستورالعمل‌ هائي‌ كه‌ از طريق‌ شوراي‌ عالي‌ حفاظت‌ فني ‌( جهت‌ تامين‌ حفاظت‌ فني‌ ) و وزارت‌ بهداشت‌، درمان و آموزش‌ پزشكي‌ (جهت‌ جلوگيري‌ از بيماريهاي‌ حرفه‌اي‌ و تامين‌ بهداشت‌ كار و كارگر و محيط كار ) تدوين‌ مي‌شود، براي‌ كليه‌ كارگاهها، كارفرمايان‌، كارگران‌ و كارآموزان‌ الزامي‌ است‌ .

تبصره‌ :

كارگاههاي‌ خانوادگي‌ نيز مشمول‌ مقررات‌ اين‌ فصل‌ بوده‌ ومكلف‌ به‌ رعايت‌ اصول‌ ايمني‌ و بهداشتكار ميباشد.

ماده‌ ‌ 90 :

كليه‌ اشخاص‌ حقيقي‌ يا حقوقي‌ كه‌ بخواهند لوازم‌ حفاظت‌ فردي‌ و بهداشتي‌ را وارد يا توليد كنند بايد مشخصات‌وسايل‌ را حسب‌ مورد همراه‌ با نمونه‌هاي‌ آن‌ به‌ وزارت‌ كار و امور اجتماعي‌ و وزارت‌ بهداشت‌ درمان‌ و آموزش‌پزشكي‌ ارسال‌ دارند و پس‌ از تائيد به‌ ساخت‌ يا وارد كردن‌ اين‌ و سايل‌ اقدام‌ نمايند .

ماده‌ ‌ 91 :

كارفرمايان‌ و مسئولان‌ كليه‌ واحد هاي‌ موضوع‌ ماده‌ ‌ 85 اين‌ قانون‌ مكلفند بر اساس‌ مصوبات‌ شوراي‌ عالي‌ حفاظت‌فني‌ براي‌ تامين‌ حفاظت‌ و سلامت‌ و بهداشت‌ كارگران‌ در محيط كار وسايل‌ و امكانات‌ لازم‌ را تهيه‌ و در اختيار آنان‌ قرار داده‌ و چگونگي‌ كاربرد وسايل‌ فوق‌الذكر را به‌ آنان‌ بياموزند و در خصوص‌ رعايت‌ مقررات‌ حفاظتي‌ و بهداشتي‌ نظارت‌ نمايند. افراد مذكور نيز ملزم‌ به‌ استفاده‌ و نگهداري‌ از وسائل‌ حفاظتي‌ و بهداشت‌ فردي‌ و اجراي‌دستورالعملهاي‌ مربوط به‌ كارگاه‌ ميباشند .

ماده‌ ‌ 92 :

كليه‌ واحدهاي‌ موضوع‌ ماده‌ ‌ 85 اين‌ قانون‌ كه‌ شاغلين‌ در آنها به‌ اقتضاي‌ نوع‌ كار در معرض‌ بروز بيماريهاي‌ ناشي‌ ازكار قرار دارند . بايد براي‌ همه‌ افراد مذكور پرونده‌ پزشكي‌ تشكيل‌ دهند و حداقل‌ سالي‌ يكبار توسط مراكز بهداشتي‌درماني‌ از آنها معاينه‌ و آزمايشهاي‌ لازم‌ را بعمل‌ آورند و نتيجه‌ را در پرونده‌ مربوطه‌ ضبط نمايند.

تبصره‌ ‌ 1 :

چنانچه‌ با تشخيص‌ شوراي‌ پزشكي‌ نظر داده‌ شود كه‌ فرد معاينه‌ شده‌ به‌ بيماري‌ ناشي‌ از كار مبتلا يا در معرض‌ابتلاء باشد ، كارفرما و مسئولين‌ مربوطه‌ مكلفند كار او را بر اساس‌ نظريه‌ شوراي‌ پزشكي‌ مذكور بدون‌ كاهش‌ حق‌ السعي‌ در قسمت‌ مناسب‌ ديگري‌ تعيين‌ نمايند.

ماده‌ ‌ 93 :

بمنظور جلب‌ مشاركت‌ كارگران‌ و نظارت‌ بر حسن‌ اجراي‌ مقررات‌ حفاظتي‌ و بهداشتي‌ در محيط كار و پيشگيري ‌از حوادث‌ و بيماريها، در كارگاههائي‌ كه‌ وزارت‌ كار و امور اجتماعي‌ و وزارت‌ بهداشت‌ ، درمان‌ و آموزش‌ پزشكي‌ضروري‌ تشخيص‌ دهند كميته‌ حفاظت‌ فني‌ و بهداشت‌ كار تشكيل‌ خواهد شد.

تبصره‌ ‌ 1 :

كميته‌ مذكور از افراد متخصص‌ در زمينه‌ حفاظت‌ فني‌ و بهداشت‌ حرفه‌اي‌ و امور فني‌ كارگاه‌ تشكيل‌ ميشود. و از بين‌اعضاء دو نفر شخص‌ واجد شرايطي‌ كه‌ مورد تائيد وزارتخانه‌هاي‌ كار و امور اجتماعي‌ و بهداشت‌، درمان‌ و آموزش‌ پزشكي‌ باشند تعيين‌ ميگردند كه‌ وظيفه‌ شان‌ برقراري‌ ارتباط ميان‌ كميته‌ مذكور با كارفرما و وزارت‌ كار وامور اجتماعي‌ و وزارت‌ بهداشت‌ ، درمان‌ و آموزش‌ پزشكي‌ ميباشد .

ماده‌ ‌ 95 :

مسئوليت‌ اجراي‌ مقررات‌ و ضوابط فني‌ و بهداشت‌ كار بر عهده‌ كارفرما يا مسئولين‌ واحدهاي‌ موضوع‌ ذكر شده‌ درماده‌ ‌ 85 اين‌ قانون‌ خواهد بود هرگاه‌ بر اثر عدم‌ رعايت‌ مقررات‌ مذكور از سوي‌ كار فرما يا مسئول‌ مذكور حادثه‌اي‌رخ‌ دهد كارفرما از نظر كيفري‌ و حقوقي‌ و نيز مجازاتهاي‌ مندرج‌ در اين‌ قانون‌ مسئول‌ است‌ .

تبصره‌ ‌ 2 :

چنانچه‌ كارفرما يا مديران‌ واحدهاي‌ موضوع‌ ماده‌ ‌ 85 اين‌ قانون‌ براي‌ حفاظت‌ فني‌ بهداشت‌ كار وسائل‌ و امكانات‌ لازم‌ را در اختيار كارگر قرار داده‌ باشند و كارگر با وجود آموزشهاي‌ لازم‌ و تذكرات‌ قبلي ‌، بدون‌ توجه‌ به‌دستورالعملها و مقررات‌ موجود ، از آنها استفاده‌ ننمايد ، كارفرما مسئوليتي‌ نخواهد داشت‌ . در صورت‌ بروز اختلاف‌ راي‌ هيات‌ حل‌ اختلاف‌ نافذ خواهد بود.

ماده‌ ‌ 96 :

تبصره‌ ‌ 1 :

ماده‌ ‌ 98 :

بازرسان‌ كار و كارشناسان‌ بهداشت‌ در حدود وظايف‌ خويش‌ حق‌ دارند بدون‌ اطلاع‌ قبلي‌ در هر موقع‌ از شبانه‌ روزبه‌ موسسات‌ مشمول‌ ماده‌ ‌ 86 اين‌ قانون‌ وارد شده‌ و به‌ بازرسي‌ بپردازند، و نيز ميتوانند به‌ دفاتر و مدارك‌ مربوطه‌ درموسسه‌ مراجعه‌ و در صورت‌ لزوم‌ از تمام‌ يا قسمتي‌ از آنها رونوشت‌ تحصيل‌ نمايند.

ماده‌ ‌ 99 :

بازرسان‌ كار و كارشناسان‌ بهداشت‌ كار حق‌ دارند بمنظور اطلاع‌ از تركيبات‌ موادي‌ كه‌ كارگران‌ با آنها در تماس‌ميباشند و يا در انجام‌ كار مورد استفاده‌ قرار ميگيرد ، به‌ اندازه‌اي‌ كه‌ براي‌ آزمايش‌ لازم‌ است‌، در مقابل‌ رسيد نمونه‌بگيرند و به‌ رؤساي‌ مستقيم‌ خود تسليم‌ نمايند .

ماده‌ ‌ 100 :

كليه‌ بازرسان‌ كار و كارشناسان‌ بهداشت‌ حرفه‌اي‌، داراي‌ كارت‌ ويژه‌ حسب‌ مورد با امضاء وزير كار و اموراجتماعي‌ يا وزير بهداشت‌ ، درمان‌ و آموزش‌ پزشكي‌ هستند كه‌ هنگام‌ بازرسي‌ بايد همراه‌ آنها باشد و در صورت‌تقاضاي‌ مقامات‌ رسمي‌ يا مسئولين‌ كارگاه‌ ارائه‌ شود .

ماده‌ ‌ 101 :

گزارش‌ بازرسان‌ كار و كارشناسان‌ بهداشت‌ كار در مورد مربوط به‌ حدود و اختيارشان‌ در حكم‌ گزارش‌ ضابطين‌دادگستري‌ خواهد بود .

تبصره‌ ‌ 1 :

بازرسان‌ كار و كارشناسان‌ بهداشت‌ كار مي‌توانند بعنوان‌ مطلع‌ و كارشناسي‌ در جلسات‌ مراجع‌ حل‌ اختلاف‌ شركت‌ نمايند .

ماده‌ ‌ 104 :

كارفرمايان‌ و نيز كسانيكه‌ مانع‌ ورود بازرسان‌ كار و كارشناسان‌ بهداشت‌ كار به‌ كارگاههاي‌ مشمول‌ اين‌ قانون‌ گردند و يا مانع‌ انجام‌ وظيفه‌ ايشان‌ شوند يا از دادن‌ اطلاعات‌ و مدارك‌ به‌ آنان‌ خودداري‌ نمايند، حسب‌ مورد به ‌مجازاتهاي‌ مقرر در اين‌ قانون‌ محكوم‌ خواهند شد .

ماده‌ ‌ 105 :

هر گاه‌ در حين‌ بازرسي‌، به‌ تشخيص‌ بازرس‌ كار يا كارشناس‌ بهداشت‌ حرفه‌اي‌ احتمال‌ وقوع‌ حادثه‌ و يا بروز خطردر كارگاه‌ داده‌ شود ، بازرس‌ كار يا كارشناس‌ بهداشت‌ حرفه‌اي‌ مكلف‌ هستند مراتب‌ را فورا و كتبا به‌ كارفرما يا نماينده‌ او و نيز به‌ رئيس‌ مستقيم‌ خود اطلاع‌ دهند .

تبصره‌ ‌ 1 :

وزارت‌ كار و امور اجتماعي‌ و وزارت‌ بهداشت، درمان‌ و آموزش‌ پزشكي‌، حسب‌ مورد گزارش‌ بازرسان‌ كار وكارشناسان‌ بهداشت‌ حرفه‌اي‌ از دادسراي‌ عمومي‌ محل‌ تقاضا خواهند كرد ، فورا قرار تعطيل‌ و لاك‌ و مهر تمام‌ يا قسمتي‌ از كارگاه‌ را صادر نمايد دادستان‌ بلافاصله‌ نسبت‌ به‌ صدور قرار اقدام‌ و قرار مذكور پس‌ از ابلاغ‌ قابل ‌اجرا است‌ . دستور رفع‌ تعطيل‌ توسط مرجع‌ مزبور در صورتي‌ صادر خواهد شد كه‌ بازرس‌ يا كارشناس‌ بهداشت‌حرفه‌اي‌ و يا كارشناسان‌ ذيربط دادگستري‌ رفع‌ نواقص‌ و معايب‌ موجود را تائيد نموده‌ باشند.

ماده‌ ‌ 156 :

دستورالعملهاي‌ مربوط به‌ تاسيسات‌ كارگاه‌ از نظر بهداشت‌ محيط كار مانند غذاخوري‌ - حمام‌ - دستشوئي‌ برابر آئين‌ نامه‌اي‌ خواهد بود كه‌ توسط وزارت‌ بهداشت، درمان‌ و آموزش‌ پزشكي‌ تصويب‌ و به‌ مرحله‌ اجرا در خواهد آمد.

ماده‌ ‌ 171 :

متخلفان‌ از تكاليف‌ مقرر در اين‌ قانون‌، حسب‌ مورد، مطابق‌ مواد آتي‌ با توجه‌ به‌ شرايط و امكانات‌ خاطي‌ و مراتب‌جرم‌ به‌ مجازات‌ حبس‌ با جريمه‌ نقدي‌ و يا هر دو محكوم‌ خواهند شد در صورتيكه‌ تخلف‌ از انجام‌ تكاليف‌ قانوني‌سبب‌ وقوع‌ حادثه‌اي‌ گردد كه‌ منجر به‌ عوارضي‌ مانند نقص‌ عضو و يا فوت‌ كارگر شود، دادگاه‌ مكلف‌ است‌ علاوه‌ بر مجازاتهاي‌ مندرج‌ در اين‌ فصل‌، نسبت‌ به‌ اين‌ موارد طبق‌ قانون‌ تعيين‌ تكليف‌ نمايد .

ماده‌ ‌ 175 :

متخلفان‌ از هر يك‌ از موارد در مواد 78 (قسمت‌ اول‌ ‌ )- 80 - 81 - 82 - 92 براي‌ هر مورد متخلف‌ حسب‌ موردعلاوه‌ بر رفع‌ تخلف‌ با تائيديه‌ حقوق‌ تعيين‌ خواهد كرد به‌ ازاي‌ هر كارگر به‌ ترتيب‌ ذيل‌ محكوم‌ خواهند كرد .

1. براي‌ تا 10 نفر ، 30 تا 100 برابر حداقل‌ مزد روزانه‌ يك‌ كارگر

2. براي‌ تا 100 نفر نسبت‌ به‌ مازاد 10 نفر ، 5 تا 10 برابر حداقل‌ مزد روزانه‌ يك‌ كارگر

3. براي‌ بالاتر از 100 نفر نسبت‌ به‌ مازاد 100 نفر 4 تا 5 برابر حداقل‌ مزد روزانه‌ يك‌ كارگر

در صورت‌ تكرار تخلف‌ ، متخلفان‌ مذ كور به‌ ‌ 1/1 تا 1/5 برابر حداكثر جرايم‌ نقدي‌ فوق‌ و يا به‌ حبس‌ از 91 روز تا120 روز محكوم‌ خواهند شد .

ماده‌ ‌ 176 :

متخلفان‌ از هر يك‌ از مواد مذكور در مواد 52 - 61 - 75 - 77 - 79 - 83 - 84 و 91

براي‌ هر مورد تخلف‌ حسب‌ مورد علاوه‌ بر رفع‌ تخلف‌ با تاديه‌ حقوق‌ كارگر يا هر دو در مهلتي‌ كه‌ دادگاه‌ با كسب‌ نظر نماينده‌ وزارت‌ كار و امور اجتماعي‌ تعيين‌ خواهد كرد به‌ ازاي‌ هر كارگر به‌ ترتيب‌ ذيل‌ محكوم‌ خواهند شد .

1. براي‌ تا10 نفر ، 200 تا 500 برابر حداقل‌ مزد روزانه‌ يك‌ كارگر

2. براي‌ تا 100 نفر ، نسبت‌ به‌ مازاد 10 نفر ، 20 تا 50 برابر حداقل‌ مزد روزانه‌ يك‌ كارگر

3. براي‌ بالاتر از 100 نفر نسبت‌ به‌ مازاد 100 نفر ، 10 تا 20 برابر حداقل‌ مزد روزانه‌ يك‌ كارگر

در صورت‌ تكرار تخلف‌ ، متخلفان‌ مذكور به‌ حبس‌ از 91 تا 180 روز محكوم‌ خواهند شد .

ماده‌ ‌ 179 :

كار فرمايان‌ يا كساني‌ كه‌ مانع‌ ورود و انجام‌ وظيفه‌ بازرسان‌ كار و ماموران‌ بهداشت‌ كار به‌ كارگاههاي‌ مشمول‌ اين‌قانون‌ گردند يا از دادن‌ اطلاعات‌ و مدارك‌ لازم‌ به‌ ايشان‌ خودداري‌ كنند در هر مورد با توجه‌ به‌ شرايط و امکانات خاطی به پرداخت جریمه نقدی از 100 تا 300 برابر حداقل مزد روزانه کارگر پس از قطعیت حکم و در صورت تکرار به حبس از 91 روز تا 120 روز محکوم خواهند شد.

ماده‌ ‌ 185 :

رسيدگي‌ به‌ جرائم‌ مذكور در مواد 171 تا 184 در صلاحيت‌ دادگاههاي‌ كيفري‌ دادگستري‌ است‌ رسيدگي‌ مذكور دردادسرا و دادگاه‌ خارج‌ از نوبت‌ بعمل‌ خواهد آمد .

+ نوشته شده در چهارشنبه دوم فروردین 1385ساعت 6:18 بعد از ظهر توسط محمد سليماني |

بهداشت محيط بيمارستانها 2

ديوارها و سقفها :

پاك كردن ديوارها و سقفها بايد در حد كافي صورت گيرد تا خاك و لكه بر روي آنها مشاهده نشود. گندزدايي اين قسمتها مورد نياز نمي باشد مگر در صورت مشاهده آلودگي شناخته شده خون ، ادرار يا مايع آلوده كننده كه بايد فرا پاك شود . درزمان پاك كردن ديوارها سطوح آنها بايد حتي المقدور خشك نگه داشته شود . آسيب ديدن ديوارها و از بين رفتن رنگ و روي آنها باعث مشخص شدن گچ زير آن شده وخون ريخته شده به طور كامل پاك نمي شود و به دنبال مرطوب شدن ، به شدت با باكتري آلودگي پيدا مي نمايد . بنابراين اين گونه ديوارها بايدبه سرعت ترميم شوند.

ساير سطوح :

روي كمدها بايد روزانه با يك محلول دترجنت تازه تهيه شده و دستمال يك بار مصرف پاك شود . در صورت لزوم بايستي ساير اثاثيه نيز به همين روش پاك شوند . قفسه ها و تاقچه ها بايد به طور مرتب با دستمال مرطوب گردگيري و اگر گرد و خاك روي آن تجمع مي يابد لازم است مدت زمان نظافت نزديكتر شود.

حمام:

حمام و سينك بايد حداقل روزي يك بار توسط پرسنل خدمات شسته شوند . بيماران نيز بايد تشويق شوند تا بعد از هر بار استحمام ، حمام را پاك و تميز كنند . براي پاك كردن به طور روزانه ، استفاده از يك ماده دترجنت كافي است . بعدازاستحمام بيماران عفوني يا قبل از استحمام بيماراني كه زخم باز دارند بايد حمام را گندزدايي نمود كه براي اين كار ازتركيبات كلر دار كه خاصيت خورندگي نداشته باشد (انواع دزومد يا هالاميد ) مي توان استفاده نمود.

نبايد سوراخهاي ورودي سينك يا لوله هاي خروجي فاضلاب آن گندزدايي شوند در سينكهاي مخصوص شستشوي دست نبايد سوراخ آنها با روپوش بسته شود.

توالتها :

سينك يا نشيمن توالت و دستگيره ها بايد حداقل روزي يك بار پاك شوند ، همچنين اگر به وضوح و به صورت قابل روئيت آلوده شوند بايد پاك گردند . براي پاك كردن روزانه بايد از يك محلول دترجنت استفاده كرد . اگر كاسه توالت به وضوح آلوده شود يا بعد از استفاده توسط بيمار مبتلا به عفونت دستگاه گوارش استفاده مي شود قبل از استفاده بايد كاسه توالت با آب آب كشي و خشك نمود. لازم به ذكر است ريختن ماده گندزدا به داخل سوراخ توالت يا فاضلاب خطر عفونت را كم نمي كند.

ظروف و كارد و چنگال :

شستن اين وسايل در ماشين ظرفشويي مركزي و خشك كردن آنها نسبت به شستن آنها در هر يك از بخشها به طور جداگانه ارجحيت دارد ، در صورت نبود ظرفشويي مركزي كليه ظروف ، كارد وچنگالها طي سه مرحله شسته مي شوند كه اين مرحله عبارتند از : پاك كردن با آب گرم ، شستشو با پاك كننده و آبكشي و پس از آن استفاده از يك گندزدا

( پودر پركلرين يا وايكس ) مناسب خواهد بود.

شرايط پاك كردن ترشحات عفوني خارج شده از بدن بيمار و پاك كردن محل خواب بيماران عفوني درصورت نبود دستمالهاي يك بار مصرف ، مواد و روشهاي جايگزين عبارتند از :

1- مي توان از يك برس نايلوني ( كه سريعا خشك شود ) براي پاك كردن حمام استفاده كرد . از زمين شوي پنبه اي جاذب ( تي ) يا برس هاس مويي و كركي نبايد استفاده كرد.

2- اگر از پارچه چند بار مصرف براي پاك كردن استفاده مي شود بايد پس از انجام كار، شسته ( ترجيحا در ماشين لباس شويي ) و با روشي كه باعث گندزدايي شود و خشك گردد . همچنين براي هر قسمت، پارچه جداگانه مصرف گردد .

3- برس مخصوص پاك كردن توالت بايد به اندازه كافي آبكشي شده و بعد خوب تكان داده شود تا آب آن تخليه گردد و بعد به صورت خشك نگهداري شو.د . از اسفنج نبايد براي پاك كردن سطوح استفاده كرد.

رفع آلودگي از لوازمي كه مصارف باليني ندارند :

لوازم مخصوص تراشيدن مو ، كاسه ها و ظورف پلاستيكي مخصوص شستشو بايد بعد از هر بار مصرف به طور كامل با دترجنت و آب داغ شسته و خشك گردند . ترجيحا اين ظروف بايد به صورت جداگانه و وارونه نگهداري شوند . در واحدهاي پرخطر پس از ترخيص بيمار يا اتمام ايزولاسيون و بهبودي بيمار ، بايد گندزدايي اين لوازم و ظروف توسط حرارت ، مواد گندزداي كلر دار يا فنولدار صورت گرفته و بعد براي بيماران ديگر مورد استفاده قرارگيرند . براي بخشهاي عمومي پاك نمودن و خشك كردن آنها ، احتمالا كافي خواهد بود . مي توان از سبدها ي آويزان شده در زير تخت بيمار نيز جهت نگهداري اين وسايل استفاده نمود.

برس ناخن : به جز موارد خاص از مصرف برس ناخن بايستي اجتناب شود.

تيغ :

براي تراشيدن موها قبل از عمل جراحي از تيغهاي يك بار مصرف استفاده گردد.

رختخواب :

بعد از ترخيص بيماران پاك كردن تختخواب ( چهارچوب تخت ) به طور معمول لازم نمي باشد مگر اينكه آلودگي قابل روئيت وجو داشته باشد . تختخواب بايد در برنامه نظافت بيمارستان قرار گرفته و با يك دترجنت پاك و خشك شود . اگر گندزدايي لازم باشد تركيبات محلول فنول مناسب خواهد بود . در اين موارد از ضد عفوني كننده هاي گران قيمت نبايد استفاده كرد.

تشك و بالشها :

بايد داخل روكش ( رويه ) ضد آب قرار گيرند و اگر احتمال آلودگي آنها با مايعات بدن بيمارمي رود در داخل يك رويه ضد آب ديگر نيز قرار گيرند . براي رفع آلودگي روكش ها استفاده از محلول دترجنت و خشك كردن آنها معمولا كافي است.

گندزدايي با محلول فنول ، نفوذ پذيري روكش اين لوازم را بيشتر مي كند . لذا در صورت امكان از مصرف اين گونه گندزداها بايستي جلوگيري شود.

پرده ها :

پرده ها بايد در صورت وجود آلودگي قابل روئيت شسته شوند و در غير اين صورت هر شش ماه يك بار شسته شوند.

ترمومتر دهاني :

ترمومتر دهاني بايد به صورت خشك نگهداري شود نه در داخل گندزدا

ترمومتر مقعدي :

از غلاف يا پوشش يك با ر مصرف استفاده شود.

لگن :

براي جلوگيري ازانتقال آلودگي هاي موجود در مدفوع هميشه بايد بعد از جمع آوري و دست زدن به لگن يا بعد از استفاده مجدد از آنها دستها شسته شوند . حتي اگر تميز به نظر مي رسند.

سطوح محيطي :

سطوح محيطي ( ديوار . كف و … ) به ندرت با انتقال عفونت به بيماران يا پرسنل همراهند ولي پاك كردن و حذف آلودگيهاي محيط به طور معمول توصيه مي شوند.

شستن دست :

بعداز تماس (با دستكش يا بدون دستكش ) با خون ، مايعات بدن ، ترشحات ، مواد غذايي و لوازم آلودن دستها حتما بايد شسته شوند.

مراحل شستن دست : براي شستن دست نيار به سينك ، آب جاري و گرم ، صابون با مواد ضدعفوني كننده و حوله كاغذي نيازاست و سپس به شرح ذيل عمل مي گردد.

1- آستينهاي روپوش را تا قسمت فوقاني مچ بالا زده ، جواهرات و ساعت مچي را ازدست وانگشتان خارج مي نماييم .

2- ناخن ها بايد كوتاه بوده و نبايد از برق ناخن يا لاك ناخن و يا ناخن مصنوعي استفاده گردد.

3- سطح دستها و انگستان از نظر بريدگي و خراش كنترل شود .

4- جلو سينك ايستاده به نحوي كه روپوش و دستها با سينك تماس پيدا ننمايد.

5- شير آب را باز كرده تا دستها و قسمتها تحتاني ساعد خيس شوند ، دستها و ساعد بايستي پايين تر از بازو قرار گيرند . آب بايد به اندازه كافي گرم باشد و از پاشيدن آب به روپوش بايد اجتناب نمود.

6- صابون را بايد در ميان دستهاي خيس گذاشت و اگر به جاي صابون قالبي از صابون مايع استفاده شود سه سي سي ا ز آن استفاده شود تا كف فراوان ايجاد گردد .

7- دستها با دقت به هم ماليده شود . شستن هر يك از انگشتان ، كف و پشت دستها بايد پنج بار انجام شده و دقت گردد كه كليه قسمتها كاملا شسته و تميز شوند . در صورتي كه زير ناخن ها كثيف است با ناخن هاي دست ديگر تميز شوند. ( در بررسي انجام شده نوك انگشتان ، زير ناخن و اطراف انگشت شست آلوده ترين قسمتها بعد از شستشو گزارش شده است .)

توجه !!!!

درانتهاي مراحل شستشوي دست نبايد شير آب بسته شود و بايستي دقت گردد كه صابون رو دستها نماند . سپس با دستمال كاغذي به آرامي و به طور كامل دستهاخشك شوند . اين عمل بايستي از سمت انگشتان به طرف مچ ساعد انجام شود . اگرهمزمان كه دستمال در دست فرد قرار دارد دستها به يكديگر ماليده شود به حذف باكتري هاي باقي مانده كمك مي شود . سپس دستمال بايد به طريقه صحيح دفع شود . شير آب بايستي با حوله كاغذي خشك و بسته شود . خشك كردن دستها با دستگاه خشك كن باعث چرخش هواي مملو از باكتري مي شود ، لذا بهتر است در شرايط عادي براي خشك كردن دشتها از حوله استفاده شود.

وسايل حفاظتي :

- دستكش : به هنگام دست زدن به خون ، مايعات آلوده بدن ، ترشحات ، مواد دفعي و لوازم آلوده بايستي از دستكش استفاده شود . قبل از تماس با سطوح مخاطي و پوست آسيب ديده بيماران بايد دستكش از دست خارج شده و بلافاصله دستها شسته شوند تا از انتقال ميكروارگانيسم ها با ساير بيماران يا محيط جلوگيري شود.

- ماسك محافظ چشم ومحافظ صورت : براي محافظت از مخاط چشم ، بيني ، دهان در حين انجام بعضي از اعمال و براي فعاليتهاي مراقبت از بيمار كه احتمال پاشيدن خون و مايعات بدن ، ترشحات و مواد دفعي وجود دارد بايستي از ماسك و محافظ ، چشم يا صورت استفاده شود.

- روپوش : براي محافظت پوست و جلوگيري از آلوده شدن لباس در حين انجام بعضي از مراقبتها كه احتمال ترشح و پاشيده شدن خون در مايعات آلوده بدن و يا مواد دفعي وجود دارد بايد روپوش تميز پوشيده شده و در صورت آلوده شدن سريعا نسبت به تعويض و شستشوي آن اقدام گردد.

- لوازم مراقبت از بيمار : لوازمي كه براي مراقبت از بيمار مصرف شده و با خون ، مايعات بدن ، ترشحات و مواد دفعي در تماس بوده و آلوده گرديده است ، بايد به نحوي جمع آوري شوند كه باعث تماس با پوست و مخاط نشده و از آلوده كردن لباس ، محيط و انتقال ميكروارگانيسم ها جلوگيري شود. لوازمي كه قابل استفاده مجدد هستند بايد قبل از مصرف جهت بيمار بعدي به شكل مناسب ، نظافت شده و در صورت نياز گندزدايي شوند و مواد يك بار مصرف نيز به روش مناسب دفع شوند.

- ملحفه والبسه : جمع آوري ، انتقال وانجام فرايندهاي لازم جهت نظافت ملحفه هايي كه مورد استفاده قرار گرفته و با خون ، مايعات بدن و ترشحات و مواد دفعي آلوده شده اند بايد به گونه اي باشد كه از تماس پوست ومخاط باآنها و آلوده شدن لباس جلوگيري شود . ملافه ها در هنگام جمع آوري نبايد روي زمين قرار گرفته و يا تكانده شوند زيرا باايجاد گردو غبار آلودگي را از طريق هوا منتقل مي نمايند .

- دفع سرسوزنها : به هنگام استفاده و جمع آوري سر سوزن ، اسكالپل و ساير وسايل نوك تيز ، نظافت و پاك كردن وسايل مصرف شده و يا در هنگام دفع وسايل نوك تيز بايد مراقب بود كه آسيبي به فرد وارد نشود . هرگز درپوش سوزنهاي مصرف شده نبايد مجددا بر روي آن قرار گيرد و آنها دستكاري نشوند زيرا احتمال لرزش دست يا خطاي ديد و فرورفتن سوزن آلوده در دست وجود دارد و نوك تيز سوزن به سمت اشخاص نباشد . براي دفع سوزنها پس از استفاده بادي از دستگاه مخصوصي كه سوزن را به قطعات ريزتر خرد مي نمايد استفاده شود و به هيچ عنوان با دست سرسوزن از سرنگ جدا نگردد و آن را نبايستي خم كرد . سرنگهاي يك بار مصرف ، سرسوزنها ، تيغها و ساير وسايل نوك تيز راكه مصرف شده و آلوده مي باشند بايستي در ظروف مناسب ، و مقاوم به سوراخ شدگي قرار دارد . ( در حدامكان اينظرف به محلي كه از وسايل فوق استفاده مي شود نزديك باشد . )

دستورالعمل كلي در مورد كاربرد ضدعفوني كننده ها و گندزدا ها

براي رقيق سازي در مصرف گروه ها مختلف مواد شيميايي نكات مهمي وجود دارد كه رعايت آنها به منظور كنترل موثر ميكروارگانيسم ها الزامي است . برخي از اين نكات بر روي برچسب آنها قيد شده و بعضي نيز جنبه عمومي دارند كه در اينجا نكات كلي و مفيد درباره اين تركيبات ذكر مي گردد.

1- ماده مصرفي بايد به دقت پيمانه شود.

2- براي ساختن محلول بايستي از ظروف خشك استفاده شود.

3- براي ساختن محلول بايستي مقدار مناسبي از آب به ماده گندزدا افزوده گردد.

4- پيش از كاربرد ماده گندزدا در صورت امكان لكه ها و كثافات پاك شوند .

5- مازاد ماده گندزذا در پايان كار روزانه دور ريخته شود.

6- توجه شود كه كاربرد محلولهاي ضدعفوني كننده گندزدا ، بدون دقت ومهارت سبب افزايش رشد ميكربها و گسترش عفونتها مي گردد.

7- هرگز از ضدعفوني كننده ها و ماده گندزدا براي استريل كردن استفاده نشود.

8- ابزار و وسايل تميز بايستي درون محلولهاي ميكرب كش نگهداري شوند.

9- ظروف حاوي مواد گندزدا نبايستي دوباره پر شوند بلكه بايد محلول داخل آنها عوض شود .

10- از به كار گيري محلولهاي گندزدا كه همراه فرد به بيمارستان آورده شده بايستي پرهيز شده و از آنچه كه بيمارستان دراختيار قرار ميدهد استفاده گردد.

11- از به كار گيري محلولهاي ساخته شده در روزهاي قبل بايستي پرهيز شده و هر روز محلول تازه اي ساخته شود.

12- هرگز دو محلول ضد ميكربي را با هم نبايستي به كار برد ، مگر آنكه يكي ازآنها الكل باشد .

13- از تركيب و اختلاط پاك كننده ها با مواد گندزدا بايد پرهيز گردد زيرا ممكن است اثر هر دو خنثي گردد.

14- فقط در صورتي كه كاربرد روشهاي حرارتي ممكن نباشد از محلولهاي ميكرب كش انتخابي استفاده گردد.

نحوه عملكرد در مواجهه با مواد آلوده عفوني :

با توجه به نمودار فوق نحوه دفع صحيح مواد آلوده عفوني مشخص مي گردد . در اين نمودار موا د آلوده به دو دسته تقسم مي شوند :

1- موادآلوده قابل استفاده مجدد

2- مواد آلوده يك بار مصرف

گروه اول : بايستي با روش صحيح اتوكلاوگذاري و يا استفاده مناسب از مواد گندزدا و شستشوي مناسب قابليت استفاده مجدد را براي اين گونه وسايل فراهم آورد.

گروه دوم : همان طوركه از نام آنها پيداست مواديكه يكبار مصرف بوده كه جهت دفع نيز بايستي مراحلي از قبيل گندزدايي ، اتوكلاو نمودن و ياسوزاندن تحت شرايط خاص را انجام داد كه شامل ايجاد دما مناسب ، استفاده از فيلترهاي مناسب تحت شرايط خاص را انجام داد كه شامل ايجاد دماي مناسب ، استفاده از فيلترهاي مناسب و محيط مناسب مي باشد و در نهايت نيز باعث دفع صحيح و اصولي و بهداشتي اينگونه موارد خواهد بود .

با توجه به اينكه زباله هاي بيمارستاني ومراكز بهداشتي و درماني داراي آلودگي بالايي هستند رعايت اصول بهداشتي در نحوه جمع آوري و دفع آنها ازاهميت بسزايي برخوردار مي باشد.

در خصوص نحوه جمع آوري زباله ها بهتر است كه زباله هاي عفوني از ديگر زباله ها در محيط هاي بيمارستاني و درماني جداشده و با تفكيك زباله دانها و همچنين پلاستيك هاي جمع آوري زباله و آموزش مناسب كليه افراد را از اين امرمطلع نموده و سپس با جمع آوري مجزا ضمن پايين آوردن هزينه هاي دفع ، از اجراي صحيح دفع زباله هاي عفوني اطمينان پيدا نمود.

توصيه هاي حفاظت فردي در مقابل آلوده كننده ها و ضدعفوني كننده ها

با توجنه به اينكه افرادي كه در محيطهاي بيمارستاني فعاليت مي نمايند در معرض ابتلا به انوع بيماري ها قرار دارند لذا جهت حفظ سلامت فرد و خانواده و نهايتاجامعه لازم است تمهيداتي جهت حفظ سلامت فردي در نظر گرفته شود.

1- استفاده از روپوش و لبا س كار فقط درمحيط كار صورت مي پذيرد و در صورت آلوده شدن بلا فاصله تميزو ضدعفوني گردد كه با شستشوي مناسب و اتو كشيدن مي توان به اين امر دست يافت . بديهي است لباسها نبايستي جهت شستشو به منزل برده شوند .

2- كفش كار نيز صرفا در محيط كاراستفاده شود .

3- در هنگام استفاده از مواد پاك كننده وگند زدا به دستورالعمل مربوطه دقيا توجه شده و از تماس با اينگونه موارد ترجيحا خودداري گردد.

4- در هنگام نظافت حتما از ماسك استفاده شود .

5- استفاده بي رويه ازمواد گندزدا باعث صدمه رساندن به شخص مصرف كننده و محيط زيست خواهد گرديد .

6- در هنگام استفاده از مواد شيميايي بايستي از دستكش استفاده شود

7- بايد جهت نظافت محيط از لوازم جداگانه ( دستمال ، تي ، جارو و … ) استفاده گردد.

8- حتي الامكان پس از پايان كار استحمام انجام گيرد.

9- به هيچ عنوان نبايستي از لوازم شخصي بيماران استفاده شود .

+ نوشته شده در چهارشنبه دوم فروردین 1385ساعت 5:16 بعد از ظهر توسط محمد سليماني |

بهداشت محيط بيمارستانها 1

مقدمه :

بيمارستان نهادي است بسيار ضروري كه براي تداوم حيات و حفظ جان انسانها و بازگشت به تندرستي به تدريج در زندگي انسانها پديدار گشته و همراه با تكامل علوم و فنون و مهارتها ، پس از گذشت ساليان دراز به شكل امروزي درآمده است. كه در جوامع مختلف نيز با توجه به وضعيت اقتصادي آن جامعه و انتظارات گيرندگان خدمات ، شاهد تفاوت هاي فراواني در بين بيمارستانها مي باشيم و نكته قابل توجه اينكه در هر بيمارستاني در صورت عدم رعايت موازين بهداشتي ، انواع عفونتهاي نازوكوميال noso comial ( در زبان يوناني noso به معناي » بيماري « وcomeion به معناي »مراقبت « است ) شيوع پيدا مي كنند . بنا به تحقيقات بعمل آمده در آمريكا ،‌ حدود5% بيماران بستري شده در بيمارستانها به عفونت بيمارستاني مبتلا مي شوند كه اين امر بطور متوسط مدت زمان بستري آنها را 7-5 روز افزايش مي دهد كه در نتيجه حدود 750دلار هزينه درمان افزايش مي يابد . اين در حالي است كه جهت كنترل عفونتهاي بيمارستاني فقط به 5% اين هزينه نياز است . ازاين جا به صرفه بودن اقدامات كنترل عفونت بيمارستان مشخص مي شود .

بهداشت محيط بيمارستان شامل كليه اقداماتي است كه از انتقال عوامل بيماريزاي محيط خارج به داخل بيمارستان و بالعكس جلوگيري مي كند . در اين راستا عوامل محيطي همچون آب ، فاضلاب ، ‌زباله ،‌هوا، غذا و ... بايد به نحوي كنترل شوند تا علاوه بر ايجاد محيطي سالم و بهداشتي ،‌ به بهبود بيماران نيز كمك نمايد.

با توجه به تعريف بهداشت محيط و مسئوليت فردي در برابر سلامت افراد جامعه ، ‌رعايت مسائل بهداشتي در محيط كار بيمارستاني از اهميت ويژه اي برخوردار مي گردد.

از اين رو بهداشت محيط بيمارستانها رابطه مستقيمي با ميزان شيوع عفونتهاي بيمارستاني داشته كه رعايت اين امر به عهده بخش خدمات و نيز پرسنل شاغل مي باشد. با توجه به واگذاري خدمات به بخش خصوصي و پايين بودن سطح آگاهي افراد به كار گمارده شده نسبت به خطرات كاري موجود در راستاي كاهش عفونتهاي بيمارستاني آموزش از جايگاه ويژه اي برخوردار مي گردد.

چكيده :

همانطور كه كار براي سلامت و احساس راحتي افراد مفيد است تحت شرايطي نيز مي تواند براي سلامتي اثرات سوء داشته باشد از آنجايي كه افراد شاغل در بخشهاي درماني بيش از سايرين در معرض بيماري ها قرار دارند لذا در صورت عدم رعايت بهداشت محيط در بيمارستان، بيشتر از ديگران آسيب ديده و يابيمار مي شوند و از طرف ديگر وضعيت سلامتي شخص نيز بر كيفيت وكميت كارتاثير مي گذارد.

مبتلايان به بيماري هاي واگير در صورت عدم رعايت مسائل بهداشتي ، علاوه بر به خطر انداختن جان خود، ساير همكاران يا افراد جامعه را نيز در معرض خطر قرار مي دهند.

افرادي كه مي خواهند در محيطهاي در معرض خطر مانند بيمارستانها ،كيلينيكهاي تزريقات و پانسمان ، مشغول به كار شوند ( به خصوص افرادي كه نظافت آن محيط ها را به عهده دارند ) بايستي از نظر آگاهي و توانايي عملي به حدي برسند كه نه تنها خود بيمار نشوند بلكه بتوانند بانظافت صحيح ورعايت كليه مسائل مربوط از سرايت بيمار ها جلوگيري نمايند . چرا كه بديهي است بازده و كارآيي يك فرد سالم بيش از فرد ناسالم مي باشد.

تاريخچه :

انسان از ابتدا براي زدودن پليدي ها از تن ، جامه ،‌ مسكن ، اشيا و ادوات خود از آب استفاده مي نمود . چون برطرف نمودن انواع چركها به وسيله شستشوي ساده با آب ميسر نبود لذامجبور شد از موادكمكي نظير خاك ، گياهان ، خاك رس و سدر و گل سرشوي و چوبك براي زدودن چربيها و شستشوي البسه استفاده نمايند . ضمنا مشاهده شده بود كه خاكستر بسياري از گياهان خاصيت پاك كنندگي بيشتري در زدودن چربي ها دارند . اين مشاهدات انسان را بر آن داشت كه دست به تجربه بزند و چربي ها را با خاكستر گياهان مخلوط كرده ، از اختلاط آنها پاك كننده هايي به دست آورد كه مدتها بعد صابون ناميده شد كه قدمت آن به هزاران سال قبل برمي گردد . كشف دستگاههاي صابون سازي كه قدمت آن به دو هزار سال مي رسد مويد اين نظر است .

در طول سالهاي گذسته از اواسط قرن نونزدهم استعمال مواد شيميايي در مقابل عفونتها و انتشار بيماري هاي مسري جنبش حقيقي به خود گرفت و از اين زمان بود كه ارتباط بين عفونت و شيوع بيماري ها مسلم گرديد.

كلر كه ابتدا به عنوان از بين برنده بو استعمال مي شداز سال 1843 بنا بر توصيه هلمز به عنوان ماده گند زدا در زايشگاه پيشنهاد گرديد . روند استفاده از موادضدعفوني كننده و گندزدا به طور وسيع ادامه پيدا نمود به گونه اي كه در سال 1981 استاندارد فرانسه به شماره 150-72 تحت عنوان اندازه گيري قدرت باكتري كشي مواد ضدعفوني كننده ارائه گرديد و در خرداد ماه 1368 موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران با الهام از اين استاندارد نشريه شماره : 2842 چاپ اول خود را منتشر كرد .

تعاريف : با استفاده از عوامل فيزيكي وشيميايي مختلف مي توان بسياري ازميكروارگانيسم ها را نابود كرد يا موجب توقف رشد آنها شد . براي انجام اين عمل عوامل و روشهاي متفاوت و متنوعي وجود دارد كه هر كدام به نحوي موثر بوده و در ضمن محدوديتهاي خاص خود را دارا مي باشند . بيمارستانها به طور مكرر براي سترون نمودن موادحساس به حرارت نظير ترموتر ، وسايل جراحي ، ابزار ووسايل مربوط به معاينات داخلي بدن، لوله ها و سوندهاي پلي اتيلني و لوازم تنفسي و بيهوشي به روشهاي شيميايي نيز نياز پيدا مي كند.

1- گندزدايي : گندزدايي عبارتند از كشتن عوامل بيماري زا به وسيله مواد شيميايي مانند: الكل 90% - 70% يا هيپوكلريت سديم با غلظت مناسب و يا وسايل فيزيكي مانند استفاده از اتوكلاو يا جوشاندن

2- گندزدا : گندزدا ماده شيميايي است كه موجب نابودي ميكروارگانيسمهاي مفيد و بيماري زا مي شود و بيشتر در مورد فرمهاي رويشي كاربرد دارد و معمولا شامل اسپور باكتري ها نمي شود از گندزداها مانند عوامل استريل كننده فقط بر روي اشياء بي جان استفاده شده و بر روي سطوح بدن به كار نمي روند.

3- مواد موثر سطحي : (موادپاك كننده = دترجنت) :‌ هر ماده يا تركيبي كه پس ازانحلال در آب، محلولهاي آبي و يا حلال كشش سطحي مايع وكشش سطحي بين دو مايع را تغيير دهد ( معمولا كم مي كند ) ، ماده موثر سطحي ناميده مي شود.

4- ضدعفوني : جلوگيري از رشد و تكثير ميكربها با استفاده از عوامل ضدعفوني كننده مي باشد .

5- ضدعفوني كننده : به عواملي اطلاق مي گردد كه از رشدو تكثير ميكربها روي نسوج زنده جلوگير ي كرده و ياموجب نابودي آنها مي شود كه به طور اختصاصي درموردسطوح زنده كاربرد دارند.

1-5- نمونه هاي از ضد عفوني كننده ها : الكل ، نيترات نقره ، بتادين قهوه اي و سبز ، ساولن

2-5- خصوصيات يك ماده ضدعفوني كننده ايده آل :

1- بر كليه ميكروارگانيسمهاي بيماري زا ( باكتري ، ويروس و قارچ و … ) موثر باشد.

2- در مدت زمان كوتاهي اثر نمايد .

3- براي نسوج بدن سمي و محرك نباشد.

4- بر اثر خون ، ترشحات زخم و موادآلي ديگر از فعاليت آن كاسته نشود .

5- قدرت نفوذ كافي داشته باشد .

6- درمجاورت هوا ، نور يا حرارت فاسد نشده و تغيير ماهيت ندهد.

7- به پارچه و وسايل پزشكي آسيب نرساند

8- فاقد بوي زننده بوده و پس از مصرف ايجاد رنگ ننمايد.

9- در آب محلول بوده ، به سادگي و به مقدار زياد قابل تهيه باشد.

10- ارزان و به سهولت قابل حمل باشد.

6- مواد دترجنت ( مواد پاك كننده ) : عواملي هستند كه در عمل متقابل بين يك سطح سلولي با محيط آبي كه آن را احاطه كرده مداخله كرده است و با عمل پاك كنندگي خود باعث حذف فيزيكي ميكربها مي شود ( مانند صابون ) كه در صورتي كه باعث از بين بردن ميكربها شوند گندزدا هستند. صابون يكي از قديمي ترين پاك كننده ها است . اثر پاك كنندگي صابون به اين دليل است كه ملكول آن از دو قسمت آب دوست ( سر نمكي ) و آب گريز ( زنجير هيدروكربني ) تشكيل شده است. ازطرف ديگر همه نمكهاي سديم و پتاسيم در آب محلول هستند . از آنجايي كه سر يك ملكول صابون يوني است به اين علت ملكول صابون در آب حل مي شود . پس از حل شدن ملكولهاي صابون درآب ، از به هم پيوستن زنجيره هاي هيدروكربني آب گريز ( سر ديگر ملكول ) مجموعه هاي بسيار كوچكي به وجود مي آيند كه سطح خارجي آن را آنيونهاي آبدوست مي پوشاند . اين مجموعه هاي كوچك با ملكولهاي آب پيوندهاي هيدروژني تشكيل داده به صورت ذره هاي شناور درآب باقي ميمانند. ذره هاي چربي و چرك جامد بوده و به پارچه يا بدن مي چسبند كه با شستشوي ساده به وسيله آب زدوده نشده اما باصابون شسته مي شوند زيرا ذره هاي چربي وچرك در ذره هاي شناور صابون حل مي شوند و به اين ترتيب لكه چربي به كمك صابون از روي الياف پارچه و يا اجسام ديگر به داخل آب كشيده شده و با شسشو پاك مي شوند .

1-6- نمونه هايي از دترجنت ها : صابون ( انواع پاك كننده ها ) ، مايع ظرفشويي و …

7- تفاوت مواد ضدعفوني كننده با دترجنت : مواد ضدعفوني كننده با اثر بر روي باكتري باعث جلوگيري از رشد آنها مي شوند ولي دترجنت ها با اثر فيزيكي باعث حذف ميكروارگانيسم ها مي شوند.

8- عوامل آلوده كننده بيولوژيكي : در يك قاشق از آب دريا ، يك مشت خاك باغچه و يا … ممكن است صدها هزار جاندار وجود داشته باشد چراكه دنياي جانداراني كه باميكروسكوپ ديده مي شوند وسيعتر از دنياي جانداران بزرگ است .به همه جانداراني كه فقط باميكروسكوپ قابل ديدن باشند ميكرب مي گويند ( ميكرو= كوچك )

ميكربها شامل سه گروه زير مي باشند :

1- ويروسها :‌ ويروس موجودي است كه نه رشد ميكند ، نه غذا مي خورد و نه تنفس مي كند اما مي تواند شبيه خودش را بسازد ( موجودي است كه نه زنده است و نه غير زنده ) ويروسها به همه جانداران ديگر يعني گياهان ، جانوران ، قارچها و حتي باكتري ها حمله مي كنند و باعث از بين رفتن آنها مي شوند . برخي از بيماريهايي كه توسط ويروسها ايجاد مي شوند عبارتند از اوريون ، فلج اطفال ، آنفولانزا ، سرخك ، هپاتيت ، ايدز ، آبله مرغان و …

2- باكتري ها : باكتر يها هم مانند همه جانداران ديگر به غذا ، اكسيژن ، آب ، جاي كاغي و دماي مناسب نياز دارند در صورت وجود همه اين موارد به سرعت رشد كرده و ايجاد بيماري مي كنند . برخي از بيماري هاي باكتريايي عبارتند از : ديفتري ، كزاز ، سل ، مخملك ، حصبه ، وبا و …

3- قارچها : موجوداتي هستند تك يا پرسلولي و از لحاظ ظاهري نيز متفاوتند . بعضي خوراكي و بعضي بيماري زا هستند . برخي از بيمارهايي كه توسط قارچها ايجاد مي شوند عبارتند از بيماري كچلي سر ، كانديديازيس ( برفك دهان ) و كچلي ناخن ( عفونت قارچي صفحه ناخن) و …

رفع آلودگي محيط ( مراكز بهداشتي درماني و بيمارستانها )

با توجه به تعاريفي كه آورده شد در ذيل چگونگي حذف آلودگي در محيطهاي بيمارستاني بيان مي گردد. پاك و تميز نمودن محيط بيمارستان يعني كف زمين ، ديوارها ، سقفها ، شيشه ها ، تختها ، روي كمدها و ساير اثاثيه ، همچنين نظافت توالتها ، حمامها و سينك بايد به طور روزانه توسط پرسنل خدمات صورت گيرد.

كف زمين : طي دو ساعت پس از پاك كردن زمين ( با ماده گند زدا يا بدون ماده گندزدا ) ميزان آلودگي باكتريال مشابه زمان قبل از پاك كردن خواهد شد . لذا ميزان عفونت تحت تاثير استفاد ه از يك ماده گندزدا قرار نمي گيرد كه به طور معمول مصرف يك ماده دترجنت به تنهايي كافي خواهد بود. فقط در مواردي كه خطر آلودگي با بعضي عوامل بيماري زا وجود دارد بايد از يك ماده گندزدا استفاده شود كه اين امر با نظر مسئول كميته كنترل عفونت يا يك ميكروبيولوژيست صورت مي پذيرد.

پاك كردن زمين بدون استفاده از دترجنت ها :

در محل تهيه غذا و ارائه خدمات به بيماران و نيز اتاق درمان و مراقبت از آنها از جاروهاي دستي نبايد استفاده شود دراين مورد استفاده از جاروي برقي يا زمين شوي جاذب گرد و غبار روش مناسبي است.

پاك كردن زمين با استفاده از مواد پاك كننده : براي لكه گيري و جرم گيري ا ستفاده از يك ماده دترجنت لازم است . توالتها و ساير نواحي مرطوب بايستي حداقل روزي يك بار با مواد پاك كننده شسته شوند . زمين شوي و لوازم لازم بايد پاك و تميز شده و در جاي مناسب تخليه و خشك شوند . سطلها نيز بايد آبكشي شده و به صورت وارونه نگهداري شوند.

محلولهاي پاك كننده بايد مرتبا تعويض شده و پس از اتمام نظافت روزانه دور ريخته شوند . بهتر است براي پاك كردن كف زمين با ماده دترجنت از دو سطل استفاده شود ( يكي سطلها جهت خال نمودن آب مود استفاده زمين شوي اختصاص داده شود ) . بعد از پاك كردن ، سطوح بايد حتي الامكان خشك باقي بمانند.

پاشيده شدن خون و مواد آلوده بدن در محيط : به دنبال ريخته شدن موادي مانند ادرار يا غذا ، پاك كردن آن محل با آب و يك ماده دترجنت معمولا كافي است ول ياگر ترشحات ،‌حاوي ارگانيسم هاي بالقوه خطرناك باشند بايد از يك ماده گند زدا استفاده كرد. براي پاك كردن ترشحاتي كه از آلودگي آنها مطمئن هستيم بايد هميشه دستكش يك بار مصرف پوشيد و اگر خطر آلودگي لباس نيز وجود دارد بايستي از آپرون پلاستيكي ( يك بار مصرف ) استفاده گردد . در صورت پاشيده شدن خون ومايعات آلوده به خون در محيط ( به دليل احتمال آلودگي باعوامل بيماري زا منتقله از راه خون مانند HIV و … )

توصيه مي شود كه :

1- دستكش و در صورت لزوم ساير محافظ ها پوشيده شود.

2- خون ومواد آلوده با حوله يك بار مصرف جمع آوري و پاك شود .( حوله يك بار مصرف به دستمال كاغذي و يا ساخته شده از الياف پنبه گفته مي شود كه فقط يك بار مورد استفاده قرار گرفته و سپس همانند ديگر زباله ها از بين مي رود.)

3- محل مورد نظر با آب و دترجنت ( صابون ) شسته شود.

4- با محلول هيپوكلريت سديم ( آب ژاول خانگي ، وايتكس ) گندزدايي شود . اگر سطح آلوده شده صاف باشد از رقت 6% و در صورت داشتن خلل و فرج از رقت 10% ماده گندزدا استفاده مي شود.

توصيه مي شود در صورت امكان از مواد گنزداي نسل جديد مانند ‌: انواع دزومد يا هالاميد استفاده گردد.

در صورتي كه مقدار زياد خون يا مايعات آلوده به خون در محيط ريخته شده ( بيشتر از 30 سي سي ) يا اگر خون و ساير مايعات ، محتوي شيشه شكسته با اشيا ء نوك تيز باشند بايد :

1- حوله يك بار مصرف روي آن پهن نمود و موضع را پوشاند .

2- روي آن محلول هيپوكليريت سديم با رقت 10% ريخت و حداقل 10 دققه صبر كرد

3- با حوله يك بار مصرف آن را جمع كرد.

4- با آب و صابون محل را پاك و تميز نمود .

5- با محلول هيپوكلريت سديم ( آب ژاول ) يا انواع دزومد و يا هالاميد ؛ گندزدايي انجام شود.

+ نوشته شده در چهارشنبه دوم فروردین 1385ساعت 5:3 بعد از ظهر توسط محمد سليماني |

روشهاي مهندسي مبارزه با ناقلين

سلامت و بيماري انسان تحت تاثير دو عامل است ،‌ يكي عامل محيطي و ديگري وراثت و ژنتيك .

اپيد ميولوژيستها مي گويند ،‌عوامل متعددي در ايجاد يك بيماري نقش دارند . يكي از اين عوامل مي تواند عامل لازم باشد مثلا״ در ايجاد بيماري سرخك ، ‌وجود ويروس سرخك عامل لازم است. يكسري عوامل ديگري هست كه به آنها عوامل غير لازم يا كافي گويند.

حلقه هاي اپيدميولوژيك متشكل از عامل بيماريزا، ميزبان ، روشهاي انتقال و عوامل محيطي مي باشد. و هركدام از اين حلقه ها كه قطع شود ، باعث جلوگيري از بيماري واگيرمي شود.

1 – عامل بيماريزا : عوامل بيولوژيك بودهكه با فرايندهاي بيولوژيك خودشان باعث ايجاد بيماري مي شوند.

2- ميزبان : موجود زنده اي است كه عوامل بيماريزا در شرايط طبيعي بتوانند محل مناسبي براي زيست و فعاليتهاي حياتي خود در بدن آن موجود زنده ايجاد نمايد.

3 – انتقال : ‌مكانيزمي است كه عامل بيماريزا از طريق آن در محيط منتشر مي شود و به افراد يا ميزبان منتقل مي شود .

انتقال بيماري كلا به چند صورت انجام مي پذيرد :

روش مستقيم به روش ناقلين ( ويكتور )‌ ،‌از طريق اجسام ،‌ از طريق هوا .

4 – عوامل محيطي : ‌شامل عوامل فيزيكي ، شيميايي، بيولوژيكي ، ‌فرهنگي ، اقتصادي و بسياري از عوامل ديگر كه انسان تحت تاثير آنها قرارمي گيرد.

قدرت تطابق حشرات با محيط زياد است اما انسان قدرت تطابق چنداني با محيط ندارد . اما در عوض انسان با دارا بودن قوه تفكر ، مي تواند در محيط تغيير ايجاد كند و همچنانكه اصول مهندسي بهداشت محيط نيز مي گويد ،‌ فراهم آوردن محيط سالم براي زندگي انسان به منظور پيشگيري از بيماريها.

حفاظت انسان از تماس با عوامل بيماريزا يا از بين بردن عوامل ، دو كاري است كه انجام مي شود .

مخاطرات بهداشتي در جوامع براساس شكل بروزشان متفاوت است. براي كنترل هر بيماري خاص نياز به اجراي يك يا چند مورد از اصول مهندسي بهداشت محيط هستيم . بطور مثال يك روش جداسازي است كه بيماريهايي كه خطرناكند و سريع منتقل مي شوند را بايد از طريق جداسازي و ايزولاسيون كنترل نمود.

عوامل زنده و عوامل غير زنده محيط موجب فراهم شدن شرايطي مي شوند كه در هر منطقه با توجه به فاكتورهاي محيطي عوامل زنده در يك حالت تعادل بيولوژيك قرار گيرند و نهايتا״ در آن شرايط يك گروه بيماريهاي خاص ديده مي شوند.

Vector born diseas

: بيماريهايي كه توسط موجودات زنده انتقال داده مي شوند .

VECTOR

: موجوداتي هستند اعم از مهره دار ،‌بي مهرگان ،ميزبان اوليه ، ميزبان واسط كه عامل بيماريزا را با مكانيسم انتقال به ميزبان يا متعلقات ميزبان انتقال مي دهند.

اهميت مبارزه با ناقلين : به اين جهت است كه با فراهم شدن شرايط زيست و با داشتن قدرت سازش و تطابق و توليد مثل سريع ، ظرفيت باروري زياد ،‌ جمعيت آنها سريع افزايش چشمگيري پيدا كرده و به سطح خطرناك جمعيتي مي رسند كه با فرايندهاي حياتيشان منجر به بروز بيماريها مي شوند و ضرورت ايجاب مي نمايد كه با آنها مبارزه شود.

بيماريهاي منتقله توسط ناقلين با برنامه هاي توسعه ارتباط مستقيم دارند .

بعضي از برنامه هاي توسعه باعث اشاعه بيماريها مي شوند ، مثل : برنامه هاي توليد انرژي ، آبياري ، آبرساني ، كشاورزي ، ‌بيابان زدايي كه باعث فراهم شدن محيط زيست ناقلين مي شود .

مثلا״ اشاعه بيماري ليشمانيوز در اثر بيابان زدايي جديدا״ حادث شده است .

معمولترين روش كنترل اين بيماري مبارزه با ناقلين مي باشد ( ويكتور كنترل ) بطور مثال اگر ليشمانيوز در يك منطقه اي شايع شده باشد براي كنترل آن ابتدا مي بايست نوع ليشمانيوز را شناسايي كنيم ، مخازن نيز متفاوتند :‌جوندگان وحشي ، انسان و... كه بايد تمام اطلاعات مربوط به مخزن اعم از فصل فعاليت ،‌نحوه لانه سازي و غيره را بررسي نمائيم . در مورد ناقل نيز مي بايست نوع آن مشخص شود .

روشهاي مهندسي مبارزه با ناقلين

اصول كنترل حشرات متكي به كاربرد روشهايي است كه منجر به كشتن حشرات يا ناقلين ، دخالت در تغذيه و كاهش توليد مثل ، تغيير رفتار وانتشار آنها مي شود.

جانوران بندپا تحت تاثير يكسري عوامل طبيعي جمعيتشان تحت كنترل است . مثلا ״ درجه حرارت مهمترين عامل طبيعي است كه تاثير دارد.

بندپايان جانوراني متغيرالعراره هستند . معمولا״ رشد و تكثير حشرات را در دو آستانه حرارتي مينيمم و ماكزيمم اندازه گيري مي كنند . درجه حرارت كمتر و بيش از اين مقدار باعث مرگ مي شود.

هرچه درجه حرارت در جهت درجه حرارت اپتيمم باشد ، ‌فعاليت در حداكثر خواهد بود.

هرچه فعالت بيشتر شود ، دوره رشد سريعتر و طول عمر حشره كمتر مي شود و براين اساس يك ضريب حرارتي براي حشرات تعيين مي كنند كه در كشاورزي و بهداشت كاربرد زيادي دارد.

لارو پشه هاي كوليسيده از 11 درجه تا 34 درجه سانتي گراد رشد مي كنند . در 11 درجه حدود يك ماه طول مي كشد تا لارو از تخم خارج شود و در 34 درجه اين مدت به هفت روز مي رسد. و در 38 درجه رشد لاروها متوقف مي شود.

بنابراين در مناطق گرمسير كه رشد لارو سريع دارند ،‌بايد دوره سمپاشي هفت روزه باشد.

عموامل ديگري نيز مانند نور موثرند ،‌نور در پيدايش دياپوز ( حالتي كه حشرات طي يك دوره بدون فعالت مي شوند )

مواد غذايي ، عوامل زنده بيولوژيك (‌بيوتيك محيط ) ، ‌رطوبت ، ‌باد ، ‌باران و ... نيز تاثير بسزايي در كنترل حشرات دارند.

كنترل مصنوعي

كنترل مصنوعي براي كاهش جمعيت ناقلين و مبارزه با بيماريها و افزايش سطح سلامتي جوامع انجام مي شود.

كنترل مصنوعي مستلزم مطالعات حشره شناسي دقيق در زمينه هاي بيولوژي ،‌اكولوژي در زمينه رفتار و عادات ناقلين مي باشد.

كنترل شيميايي يك از روشهاي كنترل مصنوعي مي باشد. كه در اين روش از تركيبات شميايي تحت عنوان مواد كنترل كننده ناقلين استفاده مي شود (‌در مورد حشرات ، حشره كش يا اينسكتي سايد - در مورد كنترل جوندگان ، جونده كش يا رودنتي سايد گفته مي شود)‌.

حشره كشها از زمان جنگ جهاني دوم با كشف د.د.ت شروع و در خلال 40 سال كمك زيادي به كشورهاي در حال توسعه نمود و نقش زيادي در كنترل بيماريها داشت . ولي با بروز يكسري مشكلات مهم زيست محيطي ، ‌بحث حشره كشها رها شده و باعث شد كه ديد ريشه كني بيماريها رها شود . چون با بروز مقاومت در ناقلين و گسترش آنها و افزايش تعداد گونه ها ي مقاوم ،‌باعث شد بشر فكر ديگري براي كنترل ناقلين نمايد ولي تا آن موقع ارزانترين روش همان حشره كشها بودند.

حشره كشها از طريق تماسي ،‌ تنفسي و گوارشي اثر كرده و از منابع مختلفي تهيه مي شوند مانند :‌تركيبات گياهي ، ‌معدني ، ‌آلي و بسياري از تركيبات ديگر كه بصورت فرمولاسيونهاي مختلف به بازار عرضه مي شوند.

دلايل توجه به حشره كشها

1 – كاربرد آسان

2 – ارزشيابي سريع انجام مي شود

3 – كنترل سريع انجام مي شود

مديريت محيط

ابتدا توسط چند سازمان محدود بكار گرفته شد و سپس سازمان بهداشت جهاني به منظور رفع سوء تفاهماتي و برداشت صحيح تعاريفي را ارائه داد .

EMFVC

مديريت محيط براي كنترل ناقلين شامل :‌برنامه ريزي ، سازمان دهي و پايش فعاليتهايي مي باشد براي كاربرد محيط ،‌ تدابير در محيط و تغيير در محيط و ...

En. Modification

نوعي مديريت محيط مي باشد شامل تغييرات فيزيكي و مكانيكي دائمي و طولاني مدت در وضع زمين ،‌آب و گياه در يك محيط با هدف جلوگيري از پيدايش ،‌حذف و كاهش منابع رشد لاروي مانند :‌ پركردن چاله ها و هموار نمودن و يا زهكشي كردن زمين

En.Manipulation

نوعي مديريت محيط شامل فعاليتهاي برنامه ريزي شده كه قابل برگشت بوده با اهداف ايجاد شرايط موقتي نامساعد در محيط زيست . عمليات موقتي است و به محض اينكه قطع شود ،‌تكثير ناقلين مجددا״ شروع مي شود . مانند : ‌شستشو يا علف زدايي كردن كنار نهرها.

En.Mo & Ma . of Human or Bihaviours

يعني در محيط زيست انسان تغيراتي داده كه ارتباط آن با پاتوژنها قطع شود . مثل : ‌حفاظت منازل ، رعايت بهداشت فردي ،‌عدم شنا در آبهاي آلوده كه در آن ارتباط انسان با ناقل يا پاتوژن قطع مي شود .

روشهاي مديريت محيط معمولا״ جزء لاينفك عوامل موثر در كنترل ناقلين است و با وجود مشكلات و نياز به سرمايه گذاري سنگين اوليه به لحاظ بازدهي طولاني و مزاياي جنبي معمولا״ باصرفه هستند ولي مثل ساير روشها عوارض جانبي هم دارد .

چنانچه در استفاده از برنامه هاي مديريت محيط دقت كافي بعمل نيايد ،‌عوارض زيانبخش جبران ناپذيري را بجاي مي گذارد.

اكثر برنامه هاي مديريت محيط شامل كارهاي ساده و كم خرجي هستند كه با كمي آموزش ، در توان اكثر پرسنل اجرايي محلي و معمولي مبارزه با ناقلين مي باشد.

ولي در پروژه هاي سنگين و طرحهاي گسترده ،‌ نيازبه سرمايه گذاري و تامين وسايل مكانيكي ، ‌نيروهاي متخصص و هماهنگي با ساير بخشها و ارگانهاي ذيربط و... مي باشد.

در برنامه هايي كه براي كاربرد تدابير در محيط بكار مي رود ، اساس براين است كه محيط زيست ناقلين را نامساعد كنيم و تغييراتي دائمي در محيط نمي گذاريم .

اين روشها معمولا نياز به اطلاعاتي در خصوص دانش اكولوژي و روابط ناقل با محيط دارد .

در روش اصلاح محيط كار چنداني به دانش اكولوژي نداريم.

براي كنترل مانسونيا كه داراي خار تنفسي است و ازاكسيژن گياهان داخل آب تغذيه مي كند ،‌اگر اين گياهان را از ين ببريم ، مانسونيا كنترل مي شود .

از بين بردن گياهان باعث مي شود گونه هاي آفتاب دوست كه امكان دارد از نظر انتقال بيماري از مانسونيا خطرناكتر باشند ، رشد و تكثير نمايند.

+ نوشته شده در چهارشنبه دوم فروردین 1385ساعت 3:47 بعد از ظهر توسط محمد سليماني |