توصيه بهداشتي براي پيشگيري از شيوع آنفلوآنزاي پرندگان

اين توصيه‌هاي بهداشتي دهگانه عبارتند از:

-  از دست زدن به پرندگان اهلي و وحشي و تماس با گوشت خام، پر، مدفوع و ساير مواد زائد آنها خودداري كنيد.

-  هرگونه مرگ و مير پرندگان اهلي و وحشي، حتي در تعداد كم را به مراكز بهداشتي گزارش دهيد.

-  مرغ، خروس و ساير پرندگان خود را در فضاي باز رها نكنيد و از تماس آنها با پرندگان وحشي جلوگيري نماييد.

-  از مصرف گوشت نيم پز، تخم مرغ خام و نيم پز خودداري كنيد.

-  در صورت تماس با پرنده يا محصولات پرندگان اهلي و وحشي، كندن پر پرندگان يا دست زدن به تخم آنها، دست‌هاي خود را به دقت با آب و صابون بشوييد.

-  كودكان را از حضور در مرغداري‌ها و مراكز نگهداري و پرورش هر نوع پرنده منع نماييد.

-  افرادي كه در تماس با پرندگان آلوده يا تلف شده هستند به دقت به علائم اين بيماري در بدن خود توجه و در صورت مشاهده آنها به مراكز بهداشتي مراجعه كنند.

اين علائم عبارتند از: شروع ناگهاني بيماري با تب و لرز، سردرد، درد عضلاني، بي حالي، بي اشتهايي، ريزش اشك، سوزش و قرمزي چشم، سرفه خشك، درد شديد گلو، انسداد و ترشح از بيني.

-  واكسن آنفلوآنزاي انساني از ابتلا به آنفلوآنزاي پرندگان جلوگيري نمي‌كند و اين واكسن فقط در افرادي كه در معرض خطر آنفلوآنزاي انساني يا عوارض شديد آن هستند تجويز مي‌شود.

-  بيماري آنفلوآنزا يك بيماري تنفسي بوده و از طريق ترشحات تنفسي هنگام سرفه، عطسه و ترشحات بيني منتقل مي‌شود. رعايت نكات بهداشتي فردي همچون شست‌وشوي دست‌ها پس از عطسه و سرفه، استفاده از دستمال تميز موقع سرفه و عطسه جلوي دهان و بيني، خودداري از روبوسي و دست دادن با ديگران، انتقال بيماري را كاهش مي‌دهد.

مهمترين اقدام كنترلي آنفلوآنزاي پرندگان شامل شناسايي و معدوم كردن سريع كليه پرندگان بيمار يا تماس يافته، دفع مناسب لاشه‌ها و قرنطينه و ضد عفوني كردن مرغداري‌ها مي‌باشد.

-  جلوگيري از تماس پرندگان وحشي باعث پيشگيري از انتشار ويروس‌هاي بيماريزا در بين پرندگان اهلي مي‌گردد.

ویژگیهای بالینی آنفلوانزای پرندگان

در بسياري از مبتلايان ، بيماري ناشي از ويروس اچ‪ ۵ان‪ ۱  يك دوره باليني تهاجمي را به دنبال دارد كه به سرعت تشديد مي‌شود و خطر مرگ در آن بالاست.

آنفلوانزاي اچ‪ ۵ان‪ ۱  در انسان همانند بيشتر بيماريهاي نوظهور به خوبي شناخته نشده است. يافته‌هاي باليني از مواردي از اين بيماري در سال ‪ ۱۹۹۷و شيوع اخير اين بيماري تصويري از ويژگيهاي باليني اين بيماري فراهم مي‌كند، با اين حال نكات بيشتري هنوز در مورد آن ناشناخته مانده است. اين تصوير با درنظر گرفتن گرايش اين ويروس به جهش سريع و غيرقابل پيش بيني مي‌تواند تغيير كند.

دوره نهفتگي آنفلوانزاي مرغي اچ‪ ۵ان‪ ۱طولاني‌تر از آنفلوانزاي معمولي فصلي است كه حدود ‪ ۲تا ‪ ۳روز طول مي‌كشد. داده‌هاي كنوني نشان مي‌دهد دوره نهفتگي اين ويروس از ‪ ۲تا ‪ ۸روز و احتمالا تا ‪ ۱۷روز متغير است. اما احتمال تماس‌هاي گوناگون با اين ويروس تعريف دقيق دوره نهفتگي را دشوار مي‌سازد. سازمان جهاني بهداشت در حال حاضر دوره نهفتگي ‪ ۷روز را براي تحقيقات ميداني و كنترل تماسهاي بيماران توصيه مي‌كند. علايم اوليه شامل تب بالا معمولا درجه حرارت بالاتر از ‪ ۳۸درجه سانتيگراد و علايم شبه آنفلوانزا است. اسهال، استفراغ، دل درد، درد در ناحيه سينه، خونريزي از بيني و لثه‌ها نيز در برخي بيماران جزو علايم اوليه گزارش شده است. اسهال آبكي بدون خون در آنفلوانزاي مرغي اچ‪ ۵ان‪ ۱بيشتر از آنفلوانزاي معمولي فصلي ديده مي‌شود. طيف علايم باليني وسيع تر است و تمامي موارد تاييد شده انساني علايم تنفسي را نشان نداده‌اند. در دو بيمار در جنوب ويتنام تشخيص باليني آنسفاليت حاد بود و هيچ يك از بيماران علايم تنفسي را نشان ندادند. در يك مورد ديگر در تايلند بيمار تب و اسهال داشت، اما علايم تنفسي نداشت. هر سه اين بيماران سابقه تماس مستقيم با پرندگان آلوده را داشته‌اند. يك ويژگي مورد مشاهده در بسياري از بيماران بروز علايمي در دستگاه تنفسي تحتاني در شروع بيماري است. بسياري از مبتلايان در اولين مراجعه به پزشك علايم بيماري را در دستگاه تنفسي تحتاني نشان مي‌دهند. در شواهد كنوني، دشواري در عمل تنفس ‪ ۵روز بعد از ظهور علايم اوليه ديده مي‌شود. ناراحتي تنفسي ،خشن شدن صدا ، صداي خش خش به هنگام عمل دم معمولا مشاهده مي‌شود. ترشح بزاق ثابت نيست و گاهي حاوي خون است. به تازگي ترشحات تنفسي خون رنگ در تركيه مشاهده شده است. تقريبا تمام بيماران به ذات الريه مبتلا مي‌شوند. در شيوع اين بيماري در هنگ كنگ در تمام موارد شديد بيماري، ذات الريه اوليه ويروسي مشاهده شد كه به درمان با داروهاي پادزيست پاسخ نمي‌داد. اطلاعات محدود در شيوع اخير اين بيماري، وجود ذات الريه اوليه ويروسي را در اچ‪ ۵ان‪ ۱بدون شواهد ميكرب شناسي عفونت باكتريايي ثانويه نشان مي‌دهد. پزشكان تركيه ذات الريه را يك مشخصه حتمي در موارد شديد گزارش داده‌اند و مثل همه جا اين بيماران به درمان با پادزيست‌ها پاسخ نداده‌اند. در بيماران مبتلا به ويروس اچ‪ ۵ان‪ ۱تشديد علايم باليني به سرعت رخ مي‌دهد. در تايلند فاصله بين شروع بيماري تا بروز ناراحتي حاد تنفسي حدود ‪ ۶روز طول كشيد كه از ‪ ۴تا ‪ ۱۳روز متغير است. در موارد شديد در تركيه پزشكان ‪ ۳تا ‪ ۵روز بعد از ظهور علايم اوليه، نارسايي تنفسي را مشاهده كردند. يك ويژگي شايع ديگر اين بيماري از كار افتادن عملكرد چندين عضو بدن به ويژه كليه و قلب است. ناهنجاريهاي شايع آزمايشگاهي شامل لكوپني و لنفوپني ‪،  leukopenia   ،  lymphopeniaافزايش سطح آنزيم كبدي ‪ ،  aminotransferasesو كاهش خفيف تا متوسط پلاكت‪، (thrombocytopenia) و برخي موارد انعقاد منتشره داخل عروقي مي‌شود. شواهد محدودي بيانگر آن است كه برخي داروهاي ضدويروسي به ويژه ‪ oseltamivir با نام تجاري( تاميفلو) مي‌تواند طول مدت تكثير ويروسها را كاهش و شانس زنده ماندن بيمار را افزايش دهد مشروط بر آنكه ظرف ‪ ۴۸ساعت بعد از ظهور علايم بيماري مورد استفاده قرار گيرد. با اين حال پيش از شيوع اين بيماري در تركيه بيشتر موارد در اواخر دوره بيماري تشخيص داده شده و درمان شدند. به اين علت داده‌هاي باليني در مورد اثربخشي تاميفلو محدود است. علاوه برآن اين دارو و ساير داروهاي ضد ويروسي براي درمان و پيشگيري از آنفلوانزاي فصلي تهيه شده‌اند كه شدت آن كمتر است و مدت تكثير ويروس كوتاهتر است. توصيه‌هاي مطرح شده در مورد دوز بهينه و مدت زمان درمان در آنفلوانزاي مرغي اچ‪ ۵ان‪ ۱و نيز در كودكان بايد مورد بازنگري فوري قرار گيرد كه سازمان جهاني بهداشت اين امر را به عهده گرفته است. در موارد مشكوك، تاميفلو بايد به محض شروع علايم بيماري ( تا‪ ۴۸ساعت بعد از شروع علايم) مصرف شود تا اثربخشي آن به حداكثر برسد. اما با توجه به ميزان بالاي مرگ و مير ويروس اچ‪ ۵ان‪ ۱و شواهدي در تكثير طولاني ويروس، تجويز اين دارو بايد براي بيماراني كه در مراحل پيشرفته اين بيماري هستند نيز مدنظر قرار گيرد. درحال حاضر دوز توصيه شده تاميفلو براي درمان آنفلوانزا در اطلاعات اين دارو در پايگاه اينترنتي شركت سازنده تاميفلو موجود است. دوز توصيه شده تاميفلو براي درمان آنفلوانزا در بزرگسالان و نوجوانان ‪ ۱۳سال به بالا ‪ ۱۵۰ميلي گرم در روز است كه به صورت دو نوبت ‪ ۷۵ميلي گرمي در روز تا ‪ ۵روز تجويز مي‌شود. در مورد استفاده از اين دارو براي كودكان زير يك سال اشاره‌اي نشده است. از آنجا كه مدت زمان تكثير ويروس در اچ‪ ۵ان‪ ۱طولاني است، پزشكان بايد مدت درمان را به ‪ ۷تا ‪ ۱۰روز در بيماراني كه واكنش باليني نشان نمي‌دهند افزايش دهند. در عفونتهاي شديد به اين ويروس پزشكان بايد افزايش دوز روزانه يا طول درمان را مدنظر قرار دهند و در نظر داشته باشند كه دوز بالاتر از ‪ ۳۰۰ميلي گرم در روز با افزايش عوارض جانبي ارتباط دارد. در مورد تمام بيماران بايد بطور مرتب تحت آزمايش قرار گيرند تا تغييرات ميزان ويروسها در بدن آنها ارزيابي شود و ميزان دارو و تاثير آن مورد سنجش قرار گيرد. نمونه‌گيري فقط بايد طي اقدامات مناسب براي كنترل عفونت انجام شود. در موارد شديد اچ‪ ۵ان‪ ۱يا مبتلاياني كه علايم روده و معده‌اي دارند جذب داور مختل مي‌شود كه به هنگام درمان بايد به اين نكته توجه شود. اولين موارد انساني در شيوع اخير اين بيماري تاكنون موارد انساني آنفلوانزاي مرغي در شش كشور كه بيشتر آنها در آسيا واقع شده‌اند گزارش شده است: كامبوج، چين، اندونزي، تايلند، تركيه، و ويتنام. علايم اولين مبتلايان در شيوع اخير اين بيماري در ويتنام در دسامبر ‪ ۲۰۰۳مشاهده شد، اما تا ‪ ۱۱ژانويه ‪ ۲۰۰۴ابتلا آنها به اچ‪ ۵ان‪۱ تاييد نشد. تايلند اولين مورد آنفلوانزاي مرغي را ‪ ۲۳ژانويه ‪ ۲۰۰۴گزارش داد و اولين مورد در كامبوج ‪ ۲فوريه ‪ ۲۰۰۵اعلام شد. كشور بعدي اندونزي بود كه ‪ ۲۱ژوييه اولين مورد آنفلوانزاي مرغي را گزارش داد. دو مورد اوليه در چين ‪ ۱۶نوامبر ‪ ۲۰۰۵گزارش شد. تاييد اولين موارد آنفلوانزاي مرغي در تركيه ‪ ۵ژانويه ‪   ۲۰۰۶  انجام شد.  تمام موارد انساني آنفلوانزاي مرغي هم زمان با شيوع ويروس اچ‪ ۵ان‪ ۱در پرندگان هم زمان بوده است. تاكنون ويتنام با بيش از ‪ ۹۰مورد بيشترين آمار مبتلايان به اين بيماري را داشته است. علاوه برآن بيش از نيمي از موارد تاييد شده آزمايشگاهي مرگبار بوده است. آنفلوانزاي مرغي اچ‪ ۵ان‪ ۱در انسانها هنوز هم يك بيماري نادر، اما شديد است كه بايد به دقت مورد مطالعه و بررسي قرار گيرد به ويژه به خاطر قابليت جهش ويروس و امكان بروز يك همه‌گيري جهاني. اين گزارش كه در پايگاه اينترنتي سازمان جهاني بهداشت منتشر شده است، توسط شبكه مجازي پزشكان مجرب در زمينه درمان آنفلوانزاي مرغي و بيماريهاي تنفسي مورد بررسي قرار گرفته است.